Алтын Астық

Казахстан последовательно укрепляет свои позиции как наиболее устойчивый инвестиционный рынок Центральной Азии. Согласно майскому рейтингу Safest Countries for Investors 2026, республика заняла 53-е место среди 150 государств, значительно улучшив свои позиции по сравнению с октябрем 2025 года, когда находилась на 70-й строчке. Такой результат свидетельствует о росте международного доверия к экономической устойчивости страны и эффективности проводимой политики по обеспечению макроэкономической стабильности, развитию институтов и созданию благоприятного инвестиционного климата. При этом Казахстан сохраняет лидерство в регионе, опережая все страны Центральной Азии, а также ряд государств с более крупными экономиками.

Особенностью данного рейтинга является оценка не объемов привлеченных инвестиций, а уровня безопасности вложений с точки зрения долгосрочной устойчивости экономики и государственных институтов. Методология учитывает широкий круг факторов, включая макроэкономическую стабильность, качество государственного управления, политические и валютные риски, эффективность регуляторной среды, а также способность экономики противостоять внешним кризисам. Высокая динамика Казахстана отражает восприятие страны международными инвесторами как предсказуемой и относительно устойчивой юрисдикции, способной сохранять стабильность даже в условиях глобальной экономической неопределенности.

Дальнейшее укрепление инвестиционной привлекательности Казахстана связано с последовательным повышением качества государственных институтов, совершенствованием механизмов защиты инвесторов и обеспечением прозрачных условий ведения бизнеса. Сохранение положительной динамики позволит не только улучшить позиции страны в международных рейтингах, но и повысить уровень доверия со стороны зарубежного капитала, что станет дополнительным фактором устойчивого экономического роста и укрепления конкурентоспособности Казахстана на глобальном инвестиционном рынке.

Қазақстан Орталық Азиядағы ең тұрақты инвестициялық нарық ретіндегі өз айқындамасын үнемі нығайтып келеді. Мамыр айындағы Safest Countries for Investors 2026 рейтингісіне сәйкес, республикамыз 70-ші орынды иеленген 2025 жылдың қазан айымен салыстырғанда өз айқындамасын айтарлықтай жақсартып, 150 мемлекеттің ішінде 53-ші орынға ие болды. Бұл нәтиже елдің экономикалық тұрақтылығына және макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету, институттарды дамыту және қолайлы инвестициялық ахуал жасау саясатының тиімділігіне деген халықаралық сенімнің артуын көрсетеді. Бұл ретте Қазақстан өңірдегі көшбасшылығын сақтап, барлық Орталық Азия елдерінен, сондай-ақ ірі экономикасы бар бірқатар елдерден асып түсті.

Бұл рейтингтің ерекшелігі, тартылған инвестиция көлемін емес, экономика мен мемлекеттік институттардың ұзақ мерзімді тұрақтылығы тұрғысынан инвестициялық қауіпсіздік деңгейін бағалайтындығында. Әдістеме макроэкономикалық тұрақтылық, мемлекеттік басқару сапасы, саяси және валюталық тәуекелдер, реттеуші ортаның тиімділігі және экономиканың сыртқы дағдарыстарға төтеп беру қабілеті секілді көптеген факторларды ескереді. Қазақстанның жоғары серпіні халықаралық инвесторлар арасында елімізді әлемдік экономикалық белгісіздік жағдайында да тұрақтылықты сақтауға қабілетті болжамды және салыстырмалы түрде тұрақты юрисдикция ретінде қабылдауын көрсетеді.

Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын одан әрі нығайту мемлекеттік институттардың сапасын дәйектілікпен жақсартумен, инвесторларды қорғау тетіктерін жетілдірумен және бизнесті жүргізудің айқын шарттарын қамтамасыз етумен байланысты. Оң серпінді сақтау елдің халықаралық рейтингтердегі айқындамасын жақсартып қана қоймай, сонымен қатар шетелдік капитал арасындағы сенім деңгейін арттырып, бұл тұрақты экономикалық өсімнің қосымша факторына айналады және Қазақстанның әлемдік инвестициялық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін нығайтады.

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда барлық көлік түрімен 979,4 млн жолаушы тасымалданды, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 5,5% артық. Осы кезеңде жолаушылар айналымы 5,1% өсіп, 45,3 млрд жолаушы-километрді құрады.

Жолаушылар тасымалының негізгі үлесі дәстүрлі түрде автомобиль көлігіне тиесілі болды. Автомобиль көлігімен 962,7 млн жолаушы тасымалданды. Алты ай ішінде теміржол көлігінің қызметін – 9,2 млн, әуе көлігін – 7,4 млн, теңіз көлігін – 14 мың жолаушы пайдаланған. Жолаушылар тасымалынан түскен кәсіпорындардың кірісі 0,8 млрд теңгені құрады.

Жолаушылар айналымының ең жоғары өсімі Қостанай облысында тіркелді – 62,7%. Сондай-ақ айтарлықтай өсім Алматы қаласында – 22,3%, Ақмола облысында – 20,6% және Шымкент қаласында – 19,2% байқалды. Алматы облысында жолаушылар айналымы 15,8%, Қарағанды облысында – 14,2%, Жетісу облысында – 13,6%, Батыс Қазақстан облысында – 10% өсті. Жамбыл және Солтүстік Қазақстан облыстарында өсім 8,9%, Ақтөбе облысында – 4,6%, Абай облысында – 2,3% болды.

Жүк тасымалында да оң үрдіс сақталды. Қаңтар-маусым айларының қорытындысы бойынша жүк айналымы өткен жылдың бірінші жартыжылдығымен салыстырғанда 2% артып, 255,8 млрд тонна-километрді құрады.

Жүк айналымының ең жоғары өсімі Жетісу облысында – 16,3% және Абай облысында – 12,2% тіркелді. Қызылорда облысында көрсеткіш 8,7%, Астана қаласында – 8,5%, Ақтөбе облысында – 6,9%, Түркістан облысында – 5,8%, Ақмола облысында – 4,9%, Ұлытау облысында – 4,6%, Шығыс Қазақстан облысында – 2,5% өсті. Сондай-ақ Батыс Қазақстан, Жамбыл және Маңғыстау облыстарында өсім 1,9%-дан, Алматы қаласында – 0,4%, Қостанай облысында – 0,2% болды.

За первое полугодие 2026 года всеми видами транспорта в Казахстане перевезено 979,4 млн пассажиров, что на 5,5% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года. Пассажирооборот за этот период увеличился на 5,1% и составил 45,3 млрд пассажиро-километров.

Основной объем пассажирских перевозок традиционно пришелся на автомобильный транспорт, которым воспользовались 962,7 млн пассажиров. Железнодорожным транспортом за шесть месяцев перевезено 9,2 млн человек, воздушным – 7,4 млн, морским – 14 тыс. пассажиров. Доходы предприятий от пассажирских перевозок составили 0,8 млрд теңге.

Наиболее высокий рост пассажирооборота зафиксирован в Костанайской области, где показатель увеличился на 62,7%. Значительный рост также отмечен в городе Алматы – на 22,3%, Акмолинской области – на 20,6% и городе Шымкент – на 19,2%. В Алматинской области пассажирооборот вырос на 15,8%, в Карагандинской – на 14,2%, в области Жетісу – на 13,6%, в Западно-Казахстанской области – на 10%. В Жамбылской и Северо-Казахстанской областях рост составил по 8,9%, в Актюбинской области – 4,6%, а в области Абай – 2,3%.

Положительная динамика сохраняется и в грузовом секторе. По итогам января–июня грузооборот достиг 255,8 млрд тонно-километров, увеличившись на 2% по сравнению с первым полугодием 2025 года.

Наибольший прирост грузооборота зарегистрирован в области Жетісу – на 16,3% и области Абай – на 12,2%. В Кызылординской области показатель увеличился на 8,7%, в городе Астана – на 8,5%, в Актюбинской области – на 6,9%, в Туркестанской – на 5,8%, в Акмолинской – на 4,9%, в области Ұлытау – на 4,6%, в Восточно-Казахстанской области – на 2,5%. Рост также отмечен в Западно-Казахстанской, Жамбылской и Мангистауской областях – по 1,9%, в городе Алматы – на 0,4% и Костанайской области – на 0,2%.

Өңірде қоршаған ортаны қорғау, экологиялық заңнаманың сақталуын бақылау және халыққа мемлекеттік қызмет көрсету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Жыл басынан бері Экология департаменті жүздеген мемлекеттік қызмет көрсетіп, экологиялық талаптардың орындалуына бақылауды күшейтті. Бұл туралы брифинг барысында Ақмола облысы бойынша Экология департаменті басшысының орынбасары – Бас мемлекеттік экологиялық инспекторы Тұрар Қартамұлы мәлімдеді.

Биылғы жылдың алғашқы жартыжылдығында департамент 411 мемлекеттік қызмет көрсетті. Олардың барлығы электрондық форматта ұсынылды. Қызметтердің қатарында І санаттағы объектілерге экологиялық рұқсат беру, жоспарланып отырған қызметтің қоршаған ортаға әсерін бағалау бойынша қорытынды шығару, қоршаған ортаға әсерді бағалау нәтижелері бойынша қорытынды беру және кешенді экологиялық рұқсаттарды рәсімдеу бар.

Есепті кезеңде мемлекеттік қызметтердің сапасына қатысты бірде-бір шағым тіркелмеген және қызмет көрсету мерзімдерінің бұзылуына жол берілмеген.

Сонымен қатар мемлекеттік экологиялық бақылау аясында жыл басынан бері 25 тексеру жүргізілді. Оның нәтижесінде экологиялық заңнама талаптарының 55 бұзушылығы анықталып, оларды жою жөнінде міндетті нұсқамалар берілді.

Құқық қорғау органдарынан келіп түскен материалдар негізінде бірқатар әкімшілік істер қаралды. Сонымен қатар заң талаптарын сақтамаған лауазымды тұлғалар мен заңды тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Олардың арасында рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін уақытылы жоймағаны немесе қоқыс орындарының өртенуіне жол бергені үшін ауылдық округ әкімдері, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы саласының жауапты мамандары және коммуналдық кәсіпорындардың өкілдері бар.

Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде Экология департаментінің аккредиттелген сынақ зертханасының жұмысы ерекше маңызға ие. Зертхана атмосфералық ауаға, табиғи және сарқынды суларға, топыраққа, өндірістік шығарындыларға, сондай-ақ қоршаған ортаның физикалық факторларына тұрақты зертханалық бақылау жүргізеді.

Жыл басынан бері зертхана мамандары 190-ға жуық сынама алып, 650-ден астам зертханалық зерттеу жүргізді. Бұл жұмыстар өңірдегі экологиялық жағдайды тұрақты бақылауға және ықтимал қауіптердің алдын алуға мүмкіндік береді.

Бүгінде облыста 2026–2028 жылдарға арналған Ақмола облысының экологиялық проблемаларын кешенді шешу жөніндегі жол картасы іске асырылуда. Құжат атмосфералық ауаны қорғау, су ресурстарын сақтау, жердің ластануын азайту, өсімдіктер дүниесін қорғау, қалдықтарды басқару, радиациялық, биологиялық және химиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, сондай-ақ ғылыми зерттеулерді дамыту бағыттарын қамтиды.

Өңірдегі негізгі экологиялық мәселелердің қатарында рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерінің пайда болуы, су бұру жүйелерінің тозуы және бірқатар елді мекендерде кәріз-тазарту құрылыстарының ескіруі немесе болмауы бар.

“Қоршаған ортаны қорғау – баршамызға ортақ міндет. Экологиялық талаптардың сақталуы тек мемлекеттік бақылауға ғана емес, әрбір азаматтың жауапкершілігіне де байланысты. Біздің мақсатымыз – заң талаптарының орындалуын қамтамасыз етіп қана қоймай, өңірдегі экологиялық мәдениетті қалыптастыру және табиғатты қорғау бағытындағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру. Бұл бағытта мемлекеттік бақылау, зертханалық мониторинг және алдын алу шаралары тұрақты түрде жүргізілуде”, – деді Ақмола облысы бойынша Экология департаменті басшысының орынбасары – Бас мемлекеттік экологиялық инспекторы Тұрар Қартамұлы.