Председатель Сената Парламента Республики Казахстан Маулен Ашимбаев встретился с действующим председателем ОБСЕ, министром иностранных дел Республики Польша Збигневом Рау. Об этом передает МИА «Казинформ» со ссылкой на пресс-службу Сената.
В ходе беседы Маулен Ашимбаев проинформировал о системных реформах в общественно-политической сфере, которые реализуются в Казахстане. Спикер Сената отметил, что выдвинутые инициативы кардинально трансформируют действующую политическую систему страны и предполагают проведение масштабной конституционной реформы. Также Маулен Ашимбаев подробно остановился на основных изменениях, предложенных к внесению в Конституцию и значимости проведения референдума на нынешнем историческом этапе развития страны. Спикер Сената подчеркнул, что Казахстан намерен провести референдум открыто и транспарентно в соответствии с законодательством страны и международными нормами. В ходе встречи было отмечено, что в этом году исполняется 30 лет с момента присоединения Казахстана к ОБСЕ. В связи с этим собеседники выразили заинтересованность и в дальнейшем развитии конструктивного сотрудничества, в том числе в рамках парламентского измерения. «Парламентская Ассамблея ОБСЕ имеет большой потенциал для совместной работы депутатов по содействию решению актуальных вопросов безопасности и сотрудничества на всём пространстве ОБСЕ. Казахстанские парламентарии на постоянной основе принимают участие в сессиях Ассамблеи. Сенат Парламента Казахстана готов к продолжению активного и конструктивного сотрудничества с ОБСЕ и Парламентской Ассамблеей ОБСЕ», – сказал Маулен Ашимбаев.
Собеседники затронули ряд актуальных вопросов двустороннего сотрудничества между Казахстаном и Польшей, а также выразили уверенность в укреплении взаимоотношений между странами в предстоящий период.
Референдум станет серьезным событием в политической жизни Казахстана, считает азербайджанский историк, политический аналитик, независимый журналист, директор Центра истории Кавказа Ризван Гусейнов. Об этом передает собственный корреспондент МИА «Казинформ».
«Одним из наиболее актуальных и важных тем на повестке в Казахстане является референдум по поправкам в Конституцию, намеченный на 5 июня. Чем будет отличаться старая версия от новой? Во-первых, речь идет о том, что в современном мире – повышенная централизация власти в руках одной личности либо небольшого круга. Это в итоге приводит к тому, что властный аппарат теряет свою мобильность и оперативность: ослабляется делегирование полномочий. Они централизируются в руках определенного высшего круга чиновников. Таким образом, значительно снижается роль народа и политически активной части общества, партий, неправительственных организаций и других видов общественной деятельности, общин в жизни страны. Такое положение однозначно спустя определенный период создает серьезные проблемы и дисбаланс в общественно-политической жизни государства. По всей видимости, новые поправки, вынесенные на обсуждение в рамках референдума, имеют цели решить именно эти вопросы и проблемы», – сказал Ризван Гусейнов. По словам спикера, Конституция в любой стране является основным законом, который контролирует и регулирует жизнедеятельность страны. «У казахстанского народа есть большой опыт еще до создания современной республики в течение большого исторического периода. Со средних веков казахский народ, тюркские народы имеют четкое представление о том, что такой основной закон. Допустим «Яса» Чингисхана и другие подобные законы, которые регулировали все спектры жизни общества – и политическую, и военную, и культурно-гуманитарную. Поэтому в наши дни очень важным является сохранение конституционных норм и недопущение того, чтобы статьи конституции приносились в жертву ради постоянных поправок, дополнений и изменений, вносимых на обсуждение и принимаемых депутатами Парламента. Создаются новые механизмы контроля над деятельностью Главы государства. Это активизирует деятельность общества. Другим важным моментом является то, что после принятия поправок чиновничий аппарат, политики будут больше считаться с мнением народа. Более того, я считаю очень важным то, что активизация общественных организаций и органов местного самоуправления – маслихатов позволит снять значительную часть нагрузки, возложенную на государственные департаменты. Общественные структуры и муниципалитет могут и обязаны сами решать большинство своих вопросов и проблем тех общин, в которых они находятся», – сказал политолог. Как подчеркнул Ризван Гусейнов, можно давать разные прогнозы, но в любом случае необходимо определенное время, чтобы выросло самосознание простых людей, укрепилась этика общественно-политической деятельности, чтобы широкие слои общества привыкли нести ответственность, которая будет им дана после референдума.
«Ошибаются те, кто считает, что свобода снимает какие-либо понятия ответственности с человека. Напротив, сложным является быть свободным и нести ответственность за себя, за свою деятельность и за окружение. Поэтому на реализацию реформ понадобится определенное количество лет в общей сложности, подключение системы образования, медиапространства, просветительские программы и, естественно, большой опыт, в результате которого будет сформирован, как предполагается, наиболее активная позиция общественно-политических организаций и общества страны в политической жизни государства», – резюмировал Р.Гусейнов.
Обновленная Конституция закрепит правовую основу для дальнейших реформ в Казахстане.
Мато Арлович, судья Конституционного суда Республики Хорватия, член общества дружбы «Хорватия – Казахстан»
Внесение изменений и дополнений в Конституцию Республики Казахстан вызвало у меня особый интерес. Отчасти потому, что поправки выносятся на общенациональный референдум, на котором решение будет принимать народ страны.
Но еще больше мой профессиональный интерес вызвали содержательные аспекты конституционных поправок, из которых, безусловно, наиболее важными являются следующие.
Во-первых, дальнейшее расширение по объему и содержанию статей, введение дополнительных конституционно-правовых норм, обеспечивающих защиту прав и свобод граждан, равенство всех без дискриминации по какому-либо признаку. Сюда входит (что крайне похвально) и предложение о закреплении в Конституции положения об отмене смертной казни.
Во-вторых, это предложения, направленные на дальнейшее конституционное регулирование модели разделения властей при соблюдении принципов взаимного сотрудничества и контроля, что является значительным шагом вперед не только в конституционно-правовом измерении, но и в плане развития политической культуры и демократии.
Это выражается прежде всего в следующем. Первое: конституционное закрепление фундаментальных принципов всеобщего, равного, прямого и тайного избирательного права, на основании которого народ как равноправная общность граждан избирает своих представителей в представительные органы государственной власти на национальном, региональном и местном уровнях. Второе: реализация перехода от суперпрезидентской модели к президентской с сильным Парламентом, с автономной, независимой и нейтральной судебной системой.
Кроме того, это создание Конституционного суда Республики Казахстан как самостоятельного органа, куда граждане смогут обращаться напрямую для защиты своих гарантированных Конституцией прав и свобод.
Эти изменения открывают два совершенно новых компонента. Принимая такую концепцию, будущая пересмотренная Конституция исходит из принципа, что все физические и юридические лица (включая органы государственной власти, органы местного и регионального самоуправления и органы публичной власти как юридические лица) подчиняются Конституции и закону и имеют столько прав, полномочий и обязанностей, сколько установлено правопорядком в соответствии с Основным законом.
Отношения подчинения между органами управления и простыми гражданами исчезают. Все равны перед законом. Более того, Конституция и закон строже относятся к ограничениям тех, кто обладает властными полномочиями, исходя из принципа, что лица, наделенные властью, имеют право делать только то, что позволяет им делать их право, а простые граждане могут делать не только все, что дает им право, но и то, что им не запрещено.
Все эти изменения соответствуют принципам укрепления законности как одной из основополагающих ценностей новой пересмотренной конституционной структуры Республики Казахстан.
В-третьих, внесение поправок в Конституцию окончательно закрепит норму (как предлагается) о том, что народ является единственным собственником земли, ее недр и природных ресурсов. Это является нововведением и, возможно, условием для преодоления и устранения всех споров и разногласий в Республике Казахстан. Конечно, если адекватным и конституционно-правовым образом обеспечивается ответственное и демократическое управление.
Не вдаваясь в детальные подробности предлагаемых изменений и дополнений в Конституцию, только на основании вышеизложенного уже можно сделать четкий вывод о том, что Республика Казахстан посредством конституционной реформы делает еще один значимый шаг для укрепления принципов правового государства. Это, как отмечают некоторые, положит начало построению Второй республики – Нового Казахстана.
Я совершенно согласен с такой оценкой. Именно этот факт дает мне право отдать должное мужественному, разумному и решительному демократическому шагу, который предпринял Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев, являющийся инициатором масштабных реформ.
Принимая предложенную редакцию Конституции, Казахстан закрепит правовую основу для дальнейших реформ, модернизации и построения современного и демократического государства, основанного на верховенстве права, обеспечивающего защиту конституционно гарантированных прав и свобод человека, где во главу угла ставятся вопросы поддержания мира, безопасности и свободы.
Я уверен, что все демократические государства и народы не только с уважением отнесутся к этой конституционной реформе, но и будут поддерживать Казахстан в ее дальнейшей реализации во благо всех граждан страны и всех последователей демократических и либеральных идей, ценностей и целей.
Искренне поздравляю народ Республики Казахстан и его ответственное и мудрое руководство с этим демократическим шагом вперед. С внесением поправок и дополнений в Конституцию страна обеспечивает себе достойное место среди современных демократических государств.
Приветствую Казахстан в этом клубе и желаю народу страны процветания, дальнейшего развития и прогресса в условиях мира, свободы и безопасности.
Мемлекет басшысы Ұлттық ғылым академиясының сессиясына қатысты.
Президент, ең алдымен, ғалымдарды Ұлттық ғылым академиясының 75 жылдығымен құттықтап, мұны еліміз үшін мән-маңызы айрықша оқиға деп атап өтті. Сондай-ақ дамудың бірден-бір жолы ғылым екенін айтып, адамзат баласы жетістіктің бәріне білімнің арқасында жеткеніне тоқталды, деп хабарлады Ақорда сайты.
“Қарапайым заттардан бастап, күрделі ой-тұжырымдарға дейін, барлығы да – ғылымның жемісі. Шын мәнінде, ілім-білім арқылы бүкіл жаратылысты терең танып білеміз. Таным көкжиегін кеңейтіп, жаңа белестерге шығамыз. Ғылымның ең басты миссиясы – осы. Ұлы далада өркендеген ғылымның тамыры тым тереңде жатыр. «Адамзаттың екінші ұстазы» – Әл-Фарабидің ғылыми мұрасы – соның айқын көрінісі”, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев көне заманнан бастау алған ілім жолы ешқашан үзілмегенін, өткен ғасырда қазақ ғылымы ерекше қарқынмен дамығанын еске салды.
“Бұл ұйым құрылған кезден бастап қоғамдық дамудың көш басында болды. Қаныш Сәтбаев, Мұхтар Әуезов, Әбікен Бектұров, Ахмет Жұбанов, Әлкей Марғұлан, Шахмардан Есенов, Өмірзақ Сұлтанғазин, Мұрат Айтқожин, Әбдуәли Қайдаров және басқа да көптеген көрнекті тұлғалардың есімі Қазақстан тарихына алтын әріппен жазылды. Олардың әрқайсысы өз саласының асқар шыңын бағындырды. Қазба байлығымызды игеруге, өндірісті өркендетіп, экономиканы дамытуға, елді рухани жаңғыртуға өлшеусіз үлес қосты. Біз халқымыздың біртуар перзенттерінің еңбегін әрдайым жадымызда сақтаймыз. Өскелең ұрпақ оларды үлгі-өнеге тұтады. Бүгінде жас ғалымдарымыз сол алыптардың ізін басып, жолын жалғап келеді”, – деді Президент.
Мемлекет басшысының айтуынша, әлеуетімізді арттырып, үздіксіз алға басу үшін әрдайым іздену керек. Биік мақсат қойып, жаңашылдыққа ұмтылып, жұмыстың тиімділігін арттыру қажет. Сондай-ақ ХХІ ғасырда мемлекеттің қуаты ғылыми-техникалық жетістіктермен өлшенетінін, халықаралық аренадағы ықпалы да осыған байланысты екенін алға тартты.
“Ғылым мен технологияны, инновацияны дамыту – еліміздің бәсекеге қабілетін арттыратын негізгі саланың бірі. Біз отандық ғылымның басымдықтарын халықаралық талаптарға және ұлттық мүддемізге сәйкес айқындаймыз. Бүгінгі басқосуда осы саланың мәселелері туралы ашық пікір алмасамыз деп ойлаймын”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы соңғы жылдары ғылым жүйесінде едәуір өзгерістер болып, саланы тежеп отырған түйткілдерді шешу үшін нақты жұмыс атқарылып жатқанына тоқталды. Сонымен қатар өткен аптада Ғылымды дамытудың 2026 жылға дейінгі тұжырымдамасы қабылданғанын айтып, еліміздегі 22 мыңнан астам ғалым санын осыдан 30 жыл бұрынғы ахуалмен салыстырғанда көп емес екенін атап өтті.
“Жалақының аз және тұрақсыз болуы осы саладағы кадрлық әлеуеттің күрт төмендеуіне әкеп соқты. Іргелі ғылымдармен айналысатын институттардың жағдайы өте ауыр болды. Біз алдымызға ғалымдардың санын көбейту, ғылыми экожүйені нығайту сияқты мақсаттар қойып отырмыз. Сондай-ақ, ғылыми жаңалықтардың коммерциялық тиімділігін арттыру және ғылымды басқару жүйесін жетілдіру басты назарда болады”, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев осы проблеманы ғалымдар жылдар бойы көтеріп келгеніне назар аударып, аталған мәселе «Ғылым туралы» заңға енгізілген өзгерістердің негізінде шешілгенін атап өтті. Нақты айтқанда, заңға іргелі зерттеулерді жүзеге асыратын ғылыми-зерттеу институттарын қаржыландырудың жаңа түрі енгізілді. Бұл қадам бірқатар ғылыми институттардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Базалық қаржыландыруға жетекші ғалымдардың еңбекақысы кіреді. Қабылданған шаралардың нәтижесінде ғылыми қызметкерлердің орташа жалақысы 70 пайызға өскен. Сондай-ақ ғылыми зерттеулерді қаржыландыру мерзімі үш жылдан бес жылға дейін ұлғайтылып, соңғы үш жылда ғылымның мемлекет тарапынан қаржыландырылуы 70 пайызға артқан.
“Ғалымдардың біліктілігін арттыру үшін әлемдік ғылыми орталықтарда тағылымдамадан өтуге гранттар бөлінеді. Ғылыми және ғылыми-техникалық жұмыстардың нәтижелерін коммерцияландыру бойынша сұранысқа ие жобалар жүзеге асырылып жатыр”, – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев отандық ғылымда түйткілді мәселелер әлі де жеткілікті екеніне тоқталып, оларды кезең-кезеңімен шешу үшін Академияның мәртебесін өзгерту, университеттердің ғылыми әлеуетін күшейту, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды қолдау жүйесін жетілдіру, ұзақмерзімді ғылыми-технологиялық дамуды тиімді жоспарлау сияқты басымдықтарға назар аудару қажет екенін атап өтті.
Президент Академияның мәртебесін өзгерту мәселесіне егжей-тегжейлі тоқталды. Бұл құрылымның 20 жыл бойы ғылымды басқару ісінен тыс қалғанын атап өтіп, оның қызметі әлемдік тәжірибеге сай жүргізілуі керек екенін айтты.
“Бұл құрылым ғылыми ой-тұжырым орталығына айналуға тиіс. Сондай-ақ, сараптама жасайтын беделді мекеме болуы керек. Қара шаңырақтың рөлін арттыру аса маңызды. Сондықтан оған мемлекеттік мәртебе береміз және бюджет есебінен қаржыландырамыз. Оның қазір атқарып отырған қызметінен басқа да міндеттерін нақты белгілеу қажет. Атап айтқанда, ғылыми басымдықтарды дәл осы құрылым айқындауы керек”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент арнаулы гранттар, стипендиялар және сыйлықтар тағайындау құзыреті де Академияға берілгені жөн деп санайды. Сондай-ақ ғылымға адалдық мәселесіне баса назар аударды.
“Қазір қоғамда құр атақ үшін ғылыми дәреже алғысы келетіндердің бар екені жасырын емес. Бұл жағымсыз үрдіске айналып барады. Олар, шын мәнінде, ғылыми атаққа ие болғанымен, ғылым жолын жалғастырмайды. Соның кесірінен мемлекеттің қаншама қаражаты босқа кетеді. Бұған біржола тосқауыл қоятын кез келді. Біз ғылымға шынайы берілген азаматтарды ғана қолдауымыз қажет. Оның жолдарын жан-жақты ойластырған жөн”, – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев Академияға лайықты тұлғалар ғана ашық әрі әділ сайлануы қажет екеніне тоқталып, бұл мекеменің қызметін қазіргі заманғы талаптарға сәйкестендіріп, түбегейлі өзгерту керектігін жеткізді.
“Академиктер барынша ашық әрі әділ сайлануы қажет. Жұрт ұйымға мүше болу рәсімдерін және оған үміткерлерді толығымен біліп отыруға тиіс. Ғылыми қызметпен тікелей айналысатын академиктерге өмір бойы ай сайын стипендия беру мәселесі шешіледі. Үкіметке тиісті тапсырма бердім. Мұның бәрі Академияның жұмысына тың серпін беріп, беделін арттырады”, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев университеттердің ғылыми әлеуетін нығайтуды екінші басымдық ретінде атады.
“Батыс елдерінде университеттерде технопарктердің аясында әртүрлі инновациялық стартаптар мен технологиялық компаниялар жұмыс істейді. Білім беру жүйесін жеке ғылыми орталықтармен және олардың әлеуетіне қарай технопарктермен біріктіру мықты зерттеу университеттерін қалыптастыруға мүмкіндік береді”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы осыған байланысты ғылыми зертханалар мен эксперименттік инфрақұрылымды дамытуға мақсатты гранттар бөлу арқылы ЖОО жанындағы ғылыми-технологиялық парктерді қолдау бағдарламасын іске қосуды Үкімет пен салалық министрлікке тапсырды. Президент зерттеу университеттерін білім берудегі сән үрдісі емес, Жаңа Қазақстанның инновациялық экономикасын құрудың негізі деп атап өтті. Бұған дейін еліміздің батысында техникалық университеттер құру қажеттігін айтқанын еске салған Қасым-Жомарт Тоқаев бұл қадамның дұрыстығына толық сенімді екенін жеткізді.
“Satbayev University – Қазақстандағы техникалық білімнің флагманы, жалғыз ұлттық ғылыми-техникалық университет. Сондықтан ол жаңа техникалық университеттер үшін ғылыми-өндірістік базаға айналуға тиіс. Еліміздің бас техникалық университетінің даму бағдарламасын бекітіп, оның негізінде инженерлік білім мен ғылымдағы жаңа технологиялардың ғылыми-зерттеу хабын құру қажет”, – деді Мемлекет басшысы.
Президент үшінші басымдық ретінде ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды қолдау жүйесін жетілдіру жөнінде айтты.
“Ғылымды қаржыландырудың негізгі көзі ретінде мемлекеттік бюджетпен қатар жер қойнауын пайдаланушылар мен ұлттық компаниялардың қаражаттары, ірі жеке сектор – өнеркәсіптік корпорациялар және басқа да ұйымдар тартылуы керек. «Самұрық-Қазына» қоры жанынан Ғылыми-технологиялық бастамалар орталығы құрылды. Оның міндеті – ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізу үшін ғылыми қоғамдастықпен жүйелі ынтымақтастық орнату. Жер қойнауын пайдаланушылардың пайдалы қазбаларды өндіруге кететін қаржысының 1 пайызын ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға аудару және аударымдар мен қаражатты бөлудің ашықтығын қамтамасыз ету жұмыстары жүргізіліп жатыр. Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар мен жаңа ғылыми орталықтарды құруға жеке инвестициялар үшін салықтық және инвестициялық жеңілдіктерді арттыратын кез келді деп есептеймін”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президенттің пікірінше, ғылыми-зерттеу жұмыстарына жергілікті атқарушы органдарды тарту қажет. Олар да ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды қаржыландыра алуы керек. Жергілікті жерлерде ғылым, бірінші кезекте, облыс экономикасының назарында тұрған мәселелерді шешуге бағытталуға тиіс.
Мемлекет басшысы ұзақмерзімді ғылыми-технологиялық дамуды тиімді жоспарлау мәселесін төртінші басымдық ретінде атады.
“Бұрынғы Ұлттық ғылыми-техникалық ақпарат орталығын қайта ашу керек деп санаймын. Ғылыми қызметті тиімді басқару және сыбайлас жемқорлықтың алдын-алу – маңыздың міндеттің бірі. Сол себепті, осы саладағы барлық үдерісті тезірек цифрландыру керек. IT саласындағы соңғы жетістіктерді пайдаланып, Қазақстан ғылымының бірыңғай экожүйесін қалыптастыруға тиіспіз”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Қасым-Жомарт Тоқаев ғылымның ұлттық экономикаға қосатын үлесін көбейтіп қана қоймай, оның әлемдік ғылыми кеңістікпен ықпалдастығын күшейткен жөн деп есептейді. Сондай-ақ ғалымдар еліміздің рухани дамуына да баса мән бергені дұрыс.
“Жастардың отаншылдық рухын күшейту керек. Қазір әлеуметтік желіде Мемлекеттік туды қадірлеу туралы көптеген ой-пікірлер айтылуда. Өкінішке қарай, қасиетті көк туымызға байланысты орын алған жағымсыз жағдайлар азаймай тұр. Сондықтан, байрағымызды пайдалану тәртібін қайта қарау керек деп ойлаймын. Қажет болса, тиісті заңдарға өзгертулер енгізуге болады. Өйткені, көк туымыз – қастерлі Тәуелсіздігіміздің символы. «Туған жерге туыңды тік» деп халқымыз бекер айтпаған. Біз – туын әрқашан биік ұстаған елміз. Осы ретте, Қаныш Сәтбаевтың бір ойы өзекті болып отырған сияқты: «Өз елінің қара тасын мақтан ете алмаған, өзге жердің алтынын да мақтап жарытпақ емес». Мемлекеттік рәміздерімізді қастерлеу – әр азаматтың перзенттік парызы. Осыны өскелең ұрпақтың санасына сіңіретін ең әуелі – сіздер, яғни зиялы қауым. Қазір еліміз түбегейлі және жан-жақты өзгеру жолына түсті”, – деді Президент.
Мемлекет басшысы бірнеше күннен кейін Конституцияға енгізілетін түзетулер бойынша референдум өтетініне тоқталып, бұл болашағымызды айқындайтын жауапты сәт екеніне назар аударды.
“Бұл қоғамдық-саяси өзгерістерге қоғамның сұранысын және халықтың алдағы өзгерістердің шынайылығына деген сенімін көрсетеді. Өйткені, осы реформалар жеке тұлғалардың, соның ішінде Президенттің артықшылықтарын арттыруды емес, бүкіл қоғамның мүддесін көздейді. Менен ел ішінде де, шетелде де Мемлекет басшысы өз өкілеттігін референдум арқылы ұзартуға, басқаша айтқанда, президенттік өкілеттікті қайта бастауға қамданып жатыр ма деп сұрайды. Менің жауабым біреу-ақ, мұндай ниет болған емес, болмайды да”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Ұсынылып отырған саяси жаңғырту бағдарламасының мазмұны – ауқымды. Бірақ басты назар адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау жүйесін нығайтуға, азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге, мемлекеттік институттардың ашықтығы мен тиімділігін арттыруға бағытталған.
“Дамыған демократиялық қоғам құру дегеніміз айқайлап ұрандату, бірден нәтижеге қол жеткізу емес, дәйекті және жүйелі жұмыс жүргізу екенін түсінуіміз керек. Елімізде жоғары саяси жауапкершілік мәдениеті орнығуы қажет. Бүкілхалықтық референдум жаңа әділетті Қазақстанды құрудың маңызды бастамасы болмақ”, – деді Мемлекет басшысы.
Президент қолға алған реформалардың табысты болуы оларды жүзеге асыруға барлық азаматтың қалай атсалысатынына тікелей байланысты екеніне назар аударды. Бәріміз бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарғанда ғана елдің нақты жаңғыруын және прогрессивті дамуын қамтамасыз ете аламыз.
“Алдағы референдум елдің саяси трансформациясының соңғы кезеңі емес, шын мәнінде оның бастамасы екенін атап өткім келеді. Жұмыс енді ғана басталып жатыр, өйткені өмірдің өзі және азаматтардың қажеттіліктері бізге жаңа міндеттер жүктейді. Саясатта шалт қимылға жол берілмейтінін, ең күрделі геосаяси жағдайларда ол жойқын зардаптарға, деградацияға, тіпті мемлекеттіліктің жоғалуына әкеп соқтыруы мүмкін екенін қаперде ұстау керек. Біз осындай тар жол, тайғақ кешуде әр қадамымызға байыппен қарауымыз керек”, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы бұл үдерісте ғалымдар мен академиялық қоғамдастықтың рөлі өте маңызды деп есептейді. Сондай-ақ қай уақытта да ой-пікір алыптары мен көрнекті зерттеушілер қоғамдық дамудың алдыңғы шебінде болғанын айтты.
“Олар сыни ойлау жүйесін дәйекті түрде қалыптастырды. Надандық пен архаикаға қарсы тұрды және алаяқтар мен популистерге қатаң, дәлелді тойтарыс берді. Өкінішке қарай, елімізде әлі күнге дейін түрлі ырымдарға, ескірген стереотиптерге және жалған ғылыми идеяларға байланысты құбылыстар бар. Дамудың шынайы заңдылықтарын ғылыми тұрғыдан түсінетін қоғамда деструктивті көзқарастарға орын жоқ. Бұл жерде білім мен даму үстемдік етуі керек. Жаңа идеяларды тудыратын еркіндік пен шығармашылық атмосферасы – қазіргі әлемдегі негізгі табысты фактордың бірі”, – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев сөзін қорытындылай келе, ғалымдар Жаңа Қазақстанды, яғни Екінші Республиканы құру ісіне белсене атсалысып, осы маңызды әрі тарихи сәтте зор жауапкершілік танытатынына сенім білдірді.
Жиын соңында Президент бірқатар ғалымды мемлекеттік наградалармен марапаттады.
Референдумды ойдағыдай өткізу – баршаға ортақ жауапкершілік. Бұдан бизнес өкілдері де тыс қалмақ емес. Бүгінде «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының бастамасымен кәсіпкерлер де алдағы референдум туралы түсіндіру жұмыстарын жалғастыруда.
Палата Конституцияға енгізілетін түзетулерді шағын және орта бизнес субъектілері арасында жан-жақты түсіндіру үшін арнайы жоспар әзірлепті.
Ұлттық кәсіпкерлер палатасының төралқа төрағасы Райымбек Баталовтың айтуынша, түзілген жоспар аясында сауда және ойын-сауық орталықтарында, дүкендерде, басқа да шағын және орта бизнес нысандарында түрлі кездесулер ұйымдастырылған. Бұдан бөлек, Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтарының консультанттары да түсіндіру жұмыстарына атсалысуда. Онлайн-вебинарлар да өткізіліп жатыр. Бұл арқылы 265 мың адамды қамту көзделіп отыр.
– Қазірдің өзінде түсіндіру жұмыстары арқылы 4 мыңнан аса кәсіпкерлік нысанын аралап, 90 мыңға жуық адамды қамтыдық. Атап айтқанда, 220 желілік дүкенді, тұрғын үйлерде орналасқан 1 300 дүкенді, сауда-саттықпен айналысатын 328 нысанды, 200 нарық пен 1 300-ден аса басқа да нысандарды араладық, – деді Райымбек Баталов.
Оның айтуынша, дәл қазіргі уақытта түсіндіру жұмыстарын жүргізудің маңызы зор. Әсіресе, орта, шағын және микро бизнес субъектілерінде еңбек ететіндерді қамту керек. Өйткені, халықтың көп бөлігі дәл осы салада шоғырланған.
– Өкінішке қарай, көп жағдайда бизнестегі адамдар мұндай түсіндіру жұмыстарынан сырт қалып жатады. Оларға елдегі саяси оқиғалар туралы ақпарат та дұрыс жеткізілмейді. Біз бұл жолы осы олқылықтың орнын толтыруды жөн көрдік. Оның үстіне ұлттық палатаның халықпен жұмыс істеуде қалыптасқан өзіндік тәжірибесі бар, ресурсы да жеткілікті. Түсіндіру жұмыстарына палатаның өңірлік филиалдары, Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтары тегіс жұмылдырылды және бұл дұрыс қадам болды деп есептеймін, – дейді «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының төралқа төрағасы.
Оның пікірінше, қазірдің өзінде елімізде оң өзгерістер басталды. Халық осының бәрінен уақытылы хабардар болуы керек.
– Референдум әшейін науқан емес. Ол – болашағымызды таңдау. Сондықтан оның маңыздылығын бәріміз түсінуіміз керек, – дейді Р.Баталов.
Шымкент қаласы Кәсіпкерлер палатасының директоры Нұрлан Қабыштаевтың айтуынша, халықты референдумға шақыру, Конституцияға енетін өзгерістерді халыққа түсіндіру жұмыстары үшінші мегаполисте де қарқынды жүріп жатыр.
– Осы аптада шаһардағы ірі сауда орындары мен үй іргесінде орналасқан дүкендерді араладық. Халықтың дені алдағы саяси шарадан хабардар. Дегенмен өзгерістерді егжей-тегжей түсіндіруге тырыстық. Шын мәнінде, бұл референдумда халықтық азаматтық белсенділігі байқалатын болады. Сондықтан оған бизнес өкілдері де тегіс қатысады. Жаңа Қазақстан – жалаң ұран емес. Ол жаңа һәм әділетті қоғам құру қағидаты. Демек халық өз пікірін ашық айтуы керек. Соған берілген үлкен мүмкіндіктің бірі – алдағы референдум. Ондағы өзгерістердің ауқымын ескерсек, референдумға ел тұрғындарының тегіс қатысуы маңызды, – дейді Нұрлан Қабыштаев.
«Бәсекелестік саясатты дамыту және қорғау орталығы» АҚ вице-президенті, конституциялық реформаларды түсіндіру мәселелері жөніндегі республикалық штабтың мүшесі Марат Мұстафиннің пікірінше, халық, оның ішінде бизнес өкілдері бұл референдумды ұзақ күтті.
– Қаңтар қасіреті елдегі өзгерістерге жол ашты. Бұл өзгерістерді бизнес те ұзақ күтті. Әсіресе шағын және орта бизнес. Осы күнге дейін ірі бизнеске ерекше назар аударылып келді де, шағын және орта кәсіпкерлікке бертін ғана мән беріле бастады. Ал дамыған елдер ел экономикасындағы шағын және орта бизнестің үлесін арттыруға тырысады. Себебі экономиканы көтеретін де сол сектор. Меніңше, алдағы өзгерістерден соң, елдегі кәсіпкерлік саласының тынысы ашылады. Сондықтан алдағы референдумнан үлкен үміт күтеміз, – дейді Марат Мұстафин.
