На сегодняшний день в Казахстан возвращены активы на сумму свыше 1,1 трлн теңге, преимущественно в денежной форме. Эти средства направляются на конкретные проекты в регионах, где требуется развитие инженерной инфраструктуры и социальных объектов.

Возвращенные средства через Специальный государственный фонд направляются на решение социальных задач. На сегодняшний день одобрено финансирование свыше 500 проектов во всех регионах страны на общую сумму 617,7 млрд теңге.

О том, как возвращенные активы влияют на повышение качества жизни казахстанцев на конкретных примерах, — в специальном обзоре Primeminister.kz.

Системы водоснабжения: доступ к питьевой воде в селах и городах

В рамках поручения Главы государства по обеспечению населения 100%-ным доступом к питьевой водой из Специального государственного фонда выделено 226,5 млрд теңге на реализацию 267 проектов по всей стране.

В Акмолинской области только в 2025 году на развитие системы водообеспечения направлено более 23 млрд теңге. Реализация 32 проектов позволила обеспечить централизованной питьевой водой жителей десятков сел.

«В прошлом году в нашем селе проложили трубопровод, провели воду в дома. Все работы выполнены и жители обеспечены стабильным водоснабжением. Большое спасибо нашему Президенту за поддержку и внимание к нашему селу», — рассказала жительница села Садовое Акмолинской области Сұлушаш Байгулина.

В Северо-Казахстанской области завершено 28 проектов на сумму 14,9 млрд теңге, в результате стабильный доступ к питьевой воде получили жители более 30 сел Айыртауского, Есильского, Мамлютского, Тайыншинского районов и района Шал ақына.

В области Абай реализовано 15 проектов, охвативших порядка 20 тыс. жителей аулов.

В городе Алматы за счет средств фонда построены распределительные сети водопровода и канализации в микрорайонах Қайрат, Ақжар, Ақбұлақ, Боралдай и Қарағайлы. Модернизация здравоохранения

В сфере здравоохранения за счет возвращенных активов во всех регионах страны появились современные объекты здравоохранения, в том числе и сельской местности. Правительством был одобрен 191 проект на общую сумму 176,8 млрд теңге. Строительство охватывает как первичное сельское звено, так и крупные высокотехнологичные медицинские комплексы.

На сегодня завершено строительство многопрофильной больницы на 200 мест в городе Риддере Восточно-Казахстанской области, станции скорой медицинской помощи в городе Актау, а также 145 объектов первичной медико-санитарной помощи в рамках Национального проекта «Модернизация сельского здравоохранения». В Карагандинской области завершено строительство и реконструкция 51 объекта первичной медико-санитарной помощи на сумму 6,9 млрд теңге. В Костанайской области введены врачебная амбулатория в селе Перелески и поликлиника в Жітіқара, продолжается реконструкция региональной больницы в Аркалыке. В Восточно-Казахстанской области строится Центр гематологии. Один из примеров развития сельской медицины – Осакаровский район Карагандинской области, где за счет средств Специального госфонда введены в эксплуатацию четыре медицинских пункта и врачебная амбулатория.

«Благодаря новым объектам первичной медицинской помощью охвачено более 3,5 тыс. человек сельского населения. Во врачебной амбулатории помимо осмотра оказываются лабораторные услуги, физиопроцедуры, планируется открытие дневных стационаров, что дает возможность своевременно выявлять заболевания и оказывать экстренную неотложную помощь», — пояснила директор районной больницы Осакаровского района Карагандинской области Ольга Травнева. В городе Балхаше более 1 млрд теңге направлено на развитие медицинской инфраструктуры. Построен хирургическо-ангиографический корпус к Многопрофильной районной больнице, открыт детский реабилитационный центр. Новые возможности позволили внедрить принцип «золотого часа» при оказании помощи пациентам с острыми сосудистыми заболеваниями.

«За счет средств возвращенных активов возведен корпус районной многопрофильной больницы. Благодаря этому мы смогли добиться соблюдения принципа “золотого часа”. Раньше пациентов с острым инфарктом приходилось везти за 400 км в Караганду, независимо от погодных условий. Не все выдерживали такую дорогу. Сегодня пациент на “скорой помощи” сразу поступает в специализированный блок, и уже в течение получаса-часа мы можем провести необходимое вмешательство. С момента открытия проведено 138 манипуляций – коронароангиографии, церебральные ангиографии, 12 пациентам проведено стентирование» — рассказал директор многопрофильной больницы г. Балхаш Серикбол Тусупбеков.

Современная медицинская инфраструктура в регионах создает новые возможности не только для пациентов, но и для молодых специалистов. Оснащение больниц современным оборудованием и расширение спектра проводимых операций позволяют врачам получать необходимую практику и профессионально развиваться на местах. Только в прошлом году из 10,5 тыс. выпускников медицинских вузов 3,5 тыс. трудоустроились в сельской местности. Это почти вдвое больше, чем годом ранее.

«Для молодых специалистов сегодня создаются хорошие условия для работы в районах – предоставляются подъемные, жилье и гарантированное трудоустройство. После обучения за границей я решил вернуться и применять полученные знания здесь. В региональной больнице у молодого хирурга есть возможность работать на современном оборудовании, проводить сложные вмешательства, набираться опыта и при этом помогать людям там, где такая помощь особенно востребована», — отметил врач-рентгенэндоваскулярный хирург Олжас Серик. Транспортная связанность и региональная авиация

Еще одно направление использования возвращенных средств – развитие транспортной инфраструктуры. На реализацию восьми проектов из Специального государственного фонда выделено 43 млрд теңге.

Один из реализованных проектов – реконструкция аэропорта Балхаша, на которую выделено 946 млн теңге. При обновлении здания сохранен его исторический архитектурный облик 1967 года, при этом аэровокзальный комплекс полностью модернизирован. Расширен терминал, установлены современные досмотровые комплексы и багажная лента, оборудованы комнаты матери и ребенка, создана безбарьерная среда для маломобильных пассажиров. Пропускная способность аэропорта увеличена с 60 до 80 пассажиров в час.

С 1 июня 2026 года из Балхаша выполняются регулярные рейсы в Астану и Алматы пять раз в неделю. На возвращенные активы завершаются строительно-монтажные работы в аэропорту города Аркалыка. Построен двухэтажный аэровокзальный комплекс, отремонтирована взлетно-посадочная полоса протяженностью 2,5 км, закуплена необходимая техника. Аэропорт проходит сертификационное обследование, сертификат по авиационной безопасности уже получен. После завершения всех процедур планируется открытие регулярных рейсов из Аркалыка в Костанай, Астану и Алматы.

«В настоящее время Комитет гражданской авиации проводит конкурсные процедуры по определению авиакомпаний, которые будут выполнять рейсы по данным направлениям. Стоимость билетов уже утверждена: перелет в Астану и Костанай составит 10 тыс. тенге, в Алматы – 25 тыс. тенге. Формируется кадровый состав: из 136 штатных единиц уже набрано 119 специалистов. При этом 95% сотрудников – местные жители. Открытие авиасообщения имеет важное значение для региона. Например, если путь на автомобиле до Костаная сейчас занимает около пяти часов, то на самолете жители смогут добраться всего за 40 минут. Выражаем искреннюю благодарность Главе государства Касым-Жомарту Кемелевичу Токаеву за реализацию столь важного проекта», — отметил руководитель аэропорта г. Аркалыка Жаслан Искаков. На спортивные проекты выделено 67,5 млрд теңге из средств возвращенных активов

На развитие спортивной инфраструктуры из Специального государственного фонда одобрено финансирование шести проектов.

Одним из уже завершенных объектов стал многофункциональный спортивный комплекс в городе Кокшетау. Объект построен за счет средств возвращенных активов и предназначен для проведения учебно-тренировочного процесса и соревнований регионального и республиканского уровней. В комплексе оборудованы универсальные залы для единоборств и игровых видов спорта, установлены современные тренажеры, предусмотрена необходимая инфраструктура для спортсменов и жителей города.

Помимо этого, в селе Зеренда Акмолинской области в введен в эксплуатацию физкультурно-оздоровительный комплекс, в Астане после реконструкции открыт стадион имени К. Мунайтпасова, продолжается модернизация столичного Дворца спорта «Казахстан».

Образование, энергетика и промышленная инфраструктура

Возвращенные активы направляются и на развитие образовательной инфраструктуры. В этой сфере одобрено 17 проектов на общую сумму 64,4 млрд теңге.

В Северо-Казахстанской области открыты новая школа в Петропавловске и детский сад на 280 мест. В Шымкенте ввели в эксплуатацию общежитие на 300 мест для специальной школы-интерната. Новые учебные заведения появились в областях Абай и Ұлытау, а также в Жамбылской и Костанайской областях.

Отдельный проект реализован для Аркалыкского педагогического института им. Ы. Алтынсарина – за счет средств Специального государственного фонда реконструировано здание общей площадью 6600 м2, где разместятся студенты факультета естествознания и информатизации, а также слушатели педагогических и новых образовательных направлений. Дополнительный корпус расширит возможности вуза по подготовке специалистов.

«Для нас это не просто новый корпус, а дополнительные возможности для качественного образования и дальнейшего развития вуза. Уже с этого года планируем открыть новые магистерские программы по информационным технологиям, журналистике и сельскому хозяйству. В здании также будут работать AI-лаборатория и профильные центры. Здесь получат развитие совместные проекты с управлениями образования, клиническая школа, направления инклюзивного образования и педагогических исследований, а также международные программы. Все это позволит расширить образовательные и научные возможности университета», — отметила проректор Аркалыкского педагогического института им. Ы. Алтынсарина Жайнагуль Дуйсебаева.

В рамках развития специальных экономических зон возвращенные средства направляются на обеспечение необходимой энергетической и инженерной инфраструктурой площадок для запуска новых производств. В Северо-Казахстанской области строятся подъездные автодороги, сети теплоснабжения и телефонизации, а также магистральная ливневая канализация для обеспечения инженерной инфраструктурой новых заводов.

В Жамбылской, Карагандинской областях и области Абай реализуются проекты по строительству и модернизации котельных, газопроводов и линий электропередачи, направленные на повышение надежности энергоснабжения населенных пунктов и промышленных объектов.

Совместная работа Правительства и Генеральной прокуратуры по возврату активов обеспечивает финансирование конкретных социальных и инфраструктурных задач. На сегодняшний день в страну возвращено свыше 1,1 трлн теңге, которые используются для строительства и модернизации медицинских и образовательных объектов, систем водоснабжения, аэропортов, инженерных сетей и спортивных комплексов.

Такой подход позволяет направлять возвращенные активы прежде всего на проекты, имеющие непосредственное значение для качества жизни населения и развития регионов.

Гражданская авиация #Здравоохранение #Инфраструктурное развитие #Комиссия по возврату капитала #Образование #Спорт #Транспорт

Бүгінде Қазақстанға негізінен ақшалай нысанда 1,1 трлн теңгеден астам актив қайтарылды. Бұл қаражат инженерлік инфрақұрылым мен әлеуметтік нысандарды дамыту қажет өңірлердегі нақты жобаларды жүзеге асыруға бағытталуда.

Қайтарылған қаражат Арнаулы мемлекеттік қор арқылы әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталуда. Бүгінде еліміздің барлық өңірінде жалпы сомасы 617,7 млрд теңгеден асатын 500-ден астам жобаны қаржыландыру мақұлданды.

Қайтарылған активтердің қазақстандықтардың өмір сүру сапасын арттыруға қалай ықпал етіп жатқаны туралы толығырақ Primeminister.kz редакциясының шолу материалынан оқи аласыздар.

Сумен жабдықтау жүйелері: ауылдарда және қалаларда ауыз суға қол жеткізу

Мемлекет басшысының халықты 100% ауыз сумен қамту жөніндегі тапсырмасы аясында Арнаулы мемлекеттік қордан еліміздің барлық өңірінде 267 жобаны жүзеге асыруға 226,5 млрд теңге бөлінді.

Ақмола облысында тек 2025 жылы сумен қамтамасыз ету жүйесін дамытуға 23 млрд теңгеден астам қаржы жұмсалды. 32 жобаны жүзеге асыру ондаған ауыл тұрғындарын орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

«Өткен жылы біздің ауылда су құбыры тартылып, үйлерге су кіргізілді. Барлық жұмыс аяқталып, тұрғындар тұрақты сумен қамтамасыз етілді. Ауылымызға көрсеткен қолдауы үшін Президентімізге үлкен рақмет», – деді Ақмола облысы Садовое ауылының тұрғыны Сұлушаш Байгулина.

Солтүстік Қазақстан облысында жалпы құны 14,9 млрд теңге болатын 28 жоба аяқталды. Нәтижесінде Айыртау, Есіл, Мамлют, Тайынша аудандары мен Шал ақын ауданының 30-дан астам ауылының тұрғындары тұрақты ауыз сумен қамтамасыз етілді.

Абай облысында 20 мыңға жуық ауыл тұрғындарын қамтыған 15 жоба жүзеге асырылды.

Алматы қаласында қор қаражаты есебінен Қайрат, Ақжар, Ақбұлақ, Боралдай және Қарағайлы шағын аудандарында су құбыры мен кәріз тарату желілері салынды. Денсаулық сақтауды жаңғырту

Денсаулық сақтау саласында қайтарылған активтер қаражаты есебінен еліміздің барлық өңірінде, соның ішінде ауылдық жерлерде де заманауи денсаулық сақтау нысандары бой көтерді. Үкімет жалпы сомасы 176,8 млрд теңгені құрайтын 191 жобаны мақұлдады. Құрылыс жұмыстары ауылдық жерлердегі алғашқы медициналық-санитариялық көмекті көрсететін нысандардан бастап, ірі жоғары технологиялық медициналық кешендерге дейін қамтиды.

Бүгінде Шығыс Қазақстан облысының Риддер қаласында 200 орындық көпбейінді аурухананың, Ақтау қаласында жедел медициналық жәрдем стансасының, сондай-ақ «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 145 алғашқы медициналық-санитариялық көмек нысанының құрылысы аяқталды. Қарағанды облысында жалпы құны 6,9 млрд теңге болатын 51 алғашқы медициналық-санитариялық көмек нысанының құрылысы мен реконструкциясы аяқталды. Қостанай облысында Перелески ауылында дәрігерлік амбулатория және Жітіқара қаласында емхана пайдалануға берілді, Арқалықтағы облыстық аурухананы реконструкциялау жұмыстары жалғасуда. Шығыс Қазақстан облысында Гематология орталығының құрылысы жүргізілуде. Ауылдық медицинаны дамытудың бір мысалы – Қарағанды облысының Осакаров ауданында Арнаулы мемлекеттік қор қаражаты есебінен төрт медициналық пункт пен бір дәрігерлік амбулатория пайдалануға берілді.

«Жаңа нысандардың арқасында ауыл тұрғындарының 3,5 мыңнан астамы алғашқы медициналық көмекпен қамтылды. Дәрігерлік амбулаторияда тексеруден бөлек, зертханалық қызметтер мен физиотерапиялық процедуралар көрсетіледі. Күндізгі стационарлар ашу жоспарлануда. Бұл ауруларды дер кезінде анықтап, шұғыл медициналық көмек көрсетуге мүмкіндік береді», – деп түсіндірді Қарағанды облысы Осакаров ауданының аудандық ауруханасының директоры Ольга Травнева. Балқаш қаласында медициналық инфрақұрылымды дамытуға 1 млрд теңгеден астам қаражат бағытталды. Көпбейінді аудандық аурухана жанынан хирургиялық-ангиографиялық корпус салынып, балаларды оңалту орталығы ашылды. Жаңа мүмкіндіктер жедел қан тамырлары аурулары бар науқастарға көмек көрсету кезінде «алтын уақыт» қағидатын енгізуге мүмкіндік берді.

«Қайтарылған активтер қаражаты есебінен аудандық көпбейінді аурухананың корпусы салынды. Соның арқасында біз «алтын уақыт» қағидатын сақтауға қол жеткіздік. Бұған дейін жедел инфаркт алған науқастарды ауа райының жағдайына қарамастан, Қарағандыға 400 шақырым жерге жеткізуге тура келетін. Мұндай ұзақ жолға бәрі бірдей шыдай бермейтін. Қазір науқас жедел жәрдем көлігімен бірден бейінді бөлімшеге жеткізіледі. Ал қазір жарты сағат-бір сағатқа дейінгі уақыт ішінде қажетті медициналық араласуды жүргізе аламыз. Ашылған сәттен бері 138 медициналық манипуляция, оның ішінде коронарография және церебралды ангиография жасалды. 12 науқасқа стенттеу жүргізілді», – деді Балқаш қаласының көпбейінді ауруханасының директоры Серікбол Түсіпбеков.

Өңірлердегі заманауи медициналық инфрақұрылым пациенттер үшін ғана емес, жас мамандар үшін де жаңа мүмкіндіктер жасайды. Ауруханаларды заманауи жабдықтармен қамту және жүргізілетін операциялардың спектрін кеңейту дәрігерлерге қажетті тәжірибе алуға және жергілікті жерлерде кәсіби дамуға мүмкіндік береді. Өткен жылы ғана медициналық жоғары оқу орындарының 10,5 мың түлегінің 3,5 мыңы ауылдық жерлерде жұмысқа орналасты. Бұл бір жыл бұрынғыдан екі есе көп.

«Жас мамандар үшін бүгінде аудандарда жұмыс істеу үшін жақсы жағдайлар жасалуда: көтермеақы, тұрғын үй және кепілді жұмысқа орналасу қамтамасыз етілуде. Шетелде оқығаннан кейін мен қайтып оралып, алған білімімді осында қолдануды шештім. Аймақтық ауруханада жас хирургтың заманауи жабдықтармен жұмыс істеуге, күрделі операциялар жасауға, тәжірибе жинауға және сонымен бірге шұғыл емдеуге мұқтаж адамдарға көмектесуге мүмкіндігі бар», — деп атап өтті рентген-эндоваскулярлық хирург Олжас Серік. Көлік байланысы және аймақтық авиация

Қайтарылған қаражатты пайдаланудың тағы бір бағыты – көлік инфрақұрылымын дамыту. Сегіз жобаны жүзеге асыруға Арнаулы мемлекеттік қордан 43 млрд теңге бөлінді.

Жүзеге асырылған жобалардың бірі – Балқаш әуежайын қайта жаңарту, оған 946 млн теңге бөлінді. Ғимаратты өзгерту кезінде оның 1967 жылғы тарихи архитектуралық келбеті сақталды, ал аэровокзал кешені толығымен жаңартылды. Терминал кеңейтілді, заманауи тексеру кешендері мен жүк таспасы орнатылды, ана мен бала бөлмелері жабдықталды, мобильділігі төмен жолаушылар үшін кедергісіз орта қалыптастырылды. Әуежайдың өткізу қабілеті сағатына 60-тан 80 жолаушыға дейін өсті.

2026 жылғы 1 маусымнан бері Балқаштан Астана мен Алматыға аптасына бес рет тұрақты рейстер орындалады. Қайтарылған активтерге Арқалық қаласының әуежайында құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталуда. Екі қабатты аэровокзал кешені салынды, ұзындығы 2,5 шақырым ұшу-қону жолағы жөнделді, қажетті техника сатып алынды. Әуежай сертификаттық тексеруден өтіп, авиациялық қауіпсіздік бойынша сертификат алынды. Барлық рәсімдер аяқталғаннан кейін Арқалықтан Қостанайға, Астанаға және Алматыға тұрақты рейстер ашу жоспарлануда.

«Қазіргі уақытта азаматтық авиация комитеті осы бағыттар бойынша рейстерді орындайтын авиакомпанияларды анықтау жөнінде конкурстық рәсімдер жүргізуде. Билеттердің құны бекітілді: Астана мен Қостанайға ұшу 10 мың теңге, Алматыға – 25 мың теңге. Кадрлық құрам құрылуда: 136 штаттық бірліктің 119-ы жұмысқа қабылданды. Бұл ретте қызметкерлердің 95%-ы жергілікті тұрғындар екенін атай кеткен абзал. Әуе қатынасын ашу аймақ үшін өте маңызды. Мысалы, егер қазір Қостанайға автокөлікпен жол шамамен бес сағатты алса, онда тұрғындар ұшақпен небәрі 40 минутта жете алады. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевқа осындай маңызды жобаны жүзеге асырғаны үшін шын жүректен алғысымызды білдіреміз», — деп атап өтті Арқалық қаласы әуежайының басшысы Жаслан Ысқақов. Спорттық жобаларға қайтарылған активтер қаражатынан 67,5 млрд теңге бөлінді

Арнаулы мемлекеттік қордан спорттық инфрақұрылымды дамыту бойынша алты жобаны қаржыландыру мақұлданды.

Аяқталған нысандардың бірі – Көкшетау қаласындағы көпфункционалды спорт кешені. Нысан қайтарылған активтердің қаражаты есебінен салынған және оқу-жаттығу процесі мен өңірлік әрі республикалық деңгейдегі жарыстарды өткізуге арналған. Кешенде жекпе-жек және ойын спорт түрлеріне арналған әмбебап залдар бар, заманауи тренажерлер орнатылған, спортшылар мен қала тұрғындары үшін қажетті инфрақұрылым қарастырылған.

Бұдан басқа, Ақмола облысының Зеренді ауылында дене шынықтыру-сауықтыру кешені пайдалануға берілді, Астанада қайта жаңартудан кейін Қ.Мұнайтпасов атындағы стадион ашылды, елордадағы «Қазақстан» спорт сарайын жаңғырту жалғасуда.

Білім, энергетика және өнеркәсіптік инфрақұрылым

Қайтарылған активтер білім беру инфрақұрылымын дамытуға да бағытталады. Бұл салада жалпы сомасы 64,4 млрд теңгеге 17 жоба мақұлданды.

Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласында жаңа мектеп және 280 орындық балабақша ашылды. Шымкентте арнайы мектеп-интернат үшін 300 орындық жатақхана пайдалануға берілді. Жаңа оқу орындары Абай және Ұлытау облыстарында, сондай-ақ Жамбыл және Қостанай облыстарында пайда болды.

Ы.Алтынсарин атындағы Арқалық педагогикалық институты үшін жеке жоба жүзеге асырылды. Арнаулы мемлекеттік қор қаражаты есебінен жалпы ауданы 6600 шаршы метр болатын ғимарат реконструкциядан өтті. Онда дүниетану және информатизация факультетінің студенттері, сондай-ақ педагогикалық және жаңа білім беру бағыттарының тыңдаушылары орналасады. Қосалқы ғимарат ЖОО-ның мамандар даярлау мүмкіндіктерін кеңейтеді.

«Біз үшін бұл жай ғана жаңа ғимарат емес, сапалы білім беру мен ЖОО-ны одан әрі дамыту үшін қосымша мүмкіндіктер. Осы жылдан бастап ақпараттық технологиялар, журналистика және ауыл шаруашылығы бойынша жаңа магистрлік бағдарламалар ашуды жоспарлап отырмыз. Ғимаратта ЖИ зертханасы мен салалық орталықтар да жұмыс істейтін болады. Мұнда білім басқармаларымен бірлескен жобалар, клиникалық мектеп, инклюзивті білім беру және педагогикалық зерттеулер бағыттары, сондай-ақ халықаралық бағдарламалар дамытылады. Мұның бәрі университеттің білім беру және ғылыми мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашады», — деп атап өтті Ы. Алтынсарин атындағы Арқалық педагогикалық институтының проректоры Жайнагүл Дүйсебаева.

Арнайы экономикалық аймақтарды дамыту шеңберінде қайтарылған қаражат жаңа өндірістерді іске қосу үшін алаңдарды қажетті энергетикалық және инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз етуге бағытталады. Солтүстік Қазақстан облысында жаңа зауыттарды инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету үшін кірме автожолдар, жылумен жабдықтау және телефондандыру желілері, сондай-ақ магистральдық суағар кәрізі салынуда.

Жамбыл, Қарағанды облыстары мен Абай облыстарында елді мекендер мен өнеркәсіптік нысандарды энергиямен жабдықтау сенімділігін арттыруға бағытталған қазандықтарды, газ құбырларын және электр беру желілерін салу және жаңғырту жөніндегі жобалар жүзеге асырылуда.

Үкімет пен Бас прокуратураның активтерді қайтару жөніндегі бірлескен жұмысы нақты әлеуметтік және инфрақұрылымдық міндеттерді қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда елімізге медициналық және білім беру объектілерін, сумен жабдықтау жүйелерін, әуежайларды, инженерлік желілер мен спорт кешендерін салу және жаңғырту үшін жұмсалатын 1,1 трлн теңгеден астам теңге қайтарылды.

Бұл тәсіл қайтарылған активтерді, ең алдымен, халықтың өмір сүру сапасы мен өңірлердің дамуы үшін тікелей маңызы бар жобаларға бағыттауға мүмкіндік береді.

Азаматтық авиация #Білім беру #Денсаулық сақтау #Инфрақұрылымдық даму #Капиталды қайтару жөніндегі комиссия #Көлік #Спорт

Фейковые аккаунты, навязчивые сообщения, постоянная слежка за публикациями и попытки установить контакт после блокировки — такое поведение может быть не просто неприятным вниманием, а незаконным преследованием.

В Казахстане действует статья 115-1 Уголовного кодекса РК, предусматривающая ответственность за сталкинг — незаконное преследование человека вопреки его воле, направленное на установление контакта или выслеживание и повлекшее существенный вред.

Интернет-преследование может проявляться по-разному: человек создает новые аккаунты после блокировки, постоянно пишет и звонит, следит за активностью в социальных сетях, пытается узнать местонахождение или оказывает психологическое давление.

При этом важно помнить: сам по себе фейковый аккаунт еще не означает сталкинг. Правовое значение имеют систематичность действий, нежелание человека общаться, попытки обойти блокировку и последствия такого преследования.

Если же в сообщениях содержатся угрозы, распространяются персональные данные или предпринимаются попытки получить доступ к чужому аккаунту, действия могут дополнительно подпадать под другие нормы законодательства.

Что делать? Не удаляйте переписку и другие доказательства. Сохраните скриншоты, ссылки на аккаунты и сообщения. При угрозах или систематическом преследовании необходимо обратиться в правоохранительные органы.

Личные границы должны соблюдаться не только в реальной жизни, но и в интернете. Настойчивость заканчивается там, где начинается страх и нарушение права человека на безопасность.

Жалған аккаунттар ашу, қайта-қайта хабарлама жазу, әлеуметтік желідегі белсенділікті бақылау және бұғатталғаннан кейін де байланыс орнатуға тырысу — бұл жай ғана мазалайтын әрекет емес, заңсыз қудалаудың белгісі болуы мүмкін.

Қазақстанда Қылмыстық кодекстің 115-1-бабында сталкинг үшін жауапкершілік көзделген. Яғни, адамның еркінен тыс онымен байланыс орнатуға немесе оны аңдуға бағытталған заңсыз әрі жүйелі әрекеттер, егер олар жәбірленушіге елеулі зиян келтірсе, құқықтық жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін.

Интернеттегі қудалау әртүрлі түрде көрініс табады: адам бұғатталғаннан кейін жаңа аккаунт ашып қайта жазады, әлеуметтік желідегі белсенділікті бақылап отырады, орналасқан жерін анықтауға тырысады немесе психологиялық қысым көрсетеді.

Бұл ретте жалған аккаунттың болуы өздігінен сталкинг болып саналмайды. Әрекеттің жүйелілігі, адамның қарым-қатынас жасаудан бас тартқанына қарамастан байланысты жалғастыруға тырысу және оның салдары ескеріледі.

Егер хабарламаларда қорқыту болса, жеке деректер таратылса немесе бөтен аккаунтқа заңсыз кіруге әрекет жасалса, мұндай әрекеттер басқа да заң нормалары бойынша жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін.

Не істеу керек?Хабарламалар мен басқа да дәлелдерді өшірмей, скриншоттарды, аккаунттарға сілтемелерді және хат алмасуды сақтау қажет. Қорқыту немесе жүйелі қудалау жағдайында құқық қорғау органдарына жүгінген жөн.

Жеке шекара тек өмірде ғана емес, интернетте де қорғалуы тиіс. Назар адамның еркіне қарсы бағытталып, қорқыныш пен қауіпсіздік сезімін бұза бастаған кезде, ол қудалауға айналуы мүмкін.

Адам ақшасынан айырылып қалды: оны «қауіпсіз шотқа» аударды, жалған брокерге сенді немесе жалған инвестициялық жобаға салды. Қаражатты қайтару үміті мүлдем қалмай тұрғанда, жаңа қоңырау шалынады: «Ақшаңыз табылды. Оны қайтаруға көмектесеміз». Байланысқа «заңгер», «қайтару жөніндегі маман» немесе бір ұйымның өкілі шығады. Ақша әлдеқашан табылған немесе бұғатталған болып шығады, тек комиссияны, салықты не маманның қызметін төлеу қалды.

Recovery scam, яғни ақшасынан айырылып қалған адамдарға арналған қайталама алаяқтық дәл осылай жұмыс істейді. Қылмыскерлер олардың жоғалтқанын қайтару ниетін пайдаланып, іс жүзінде бір құрбанды екінші рет алдауға тырысады.

Осы алаяқтық схеманы қалай тануға және ақшадан қайта айырылмауға болатынын Fingramota.kz айтады.

Алаяқтар бір алдаған адамдарға неге қайта оралады

 Қаржылық шығыннан кейін адам осал күйде болады. Ол үрей, ашу, кінә сезімін бастан кешіп, сонымен бірге ақшасын қайтарудың кез келген жолын іздеуі мүмкін. Алаяқтар дәл осы үмітті пайдаланады.

Оның үстіне, оларда құрбан туралы ақпарат болуы мүмкін: аты-жөні, телефон нөмірі, шығын сомасы, жалған инвестициялық жобаның атауы, аударым күні, тіпті бұрынғы әңгімелердің мазмұны.

Кейде қайталама байланысқа сол қылмыстық топтың өзі шығады. Басқа жағдайларда алдауға көнген адамдар туралы мәліметтер жаңа шабуылдар үшін пайдаланылуы мүмкін.

Сондықтан екінші алаяқ көбіне біріншіден әлдеқайда сенімді көрінеді. Оған сенімге кіру үшін ұзақ уақыт қажет емес, адам ең көп естігісі келетін сөзді айтса болғаны: «Ақшаңызды қайтаруға болады».

1-схема. «Ақшаңыз табылды»

Мына жағдайды елестетіп көрейік. Бірнеше ай бұрын адам жалған инвестициядан 2 млн теңге жоғалтты. Күтпеген жерден оған «халықаралық қаржы ұйымының маманы» қоңырау шалады. Ол адам «сауда жасаған» платформаның атауын, оның есімін, тіпті салған қаражатының шамалас сомасын да біледі.

Содан кейін былай дейді: компанияның қызметі тексерілген, шоттары бұғатталған, ал зардап шеккендердің ақшасының бір бөлігі табылған. Өзінің 2 млн теңгесін қайтарып алу үшін, мысалы, «шотты бұғаттан шығару» үшін 120 мың теңге төлеу керек.

Адам әбден түсінікті ой түйеді: «Мен екі миллионнан айырылдым. Оны 120 мыңға қайтаруға мүмкіндік болса, неге байқап көрмеске?». Бірінші төлемнен кейін екіншісі пайда болады: салық төлеу керек. Содан кейін шетелдік банктің комиссиясы. Одан соң халықаралық аударымның сақтандыруы.

Ақша қайтып келмейді, есесіне бастапқы шығын арта түседі.

2-схема. «Ақшаны қайтару жөніндегі заңгерлер»

Тағы бір кең тараған сценарий заң көмегінің төңірегінде құрылады. Интернетте шағым жариялағаннан немесе ақшаны қайтару туралы ақпарат іздегеннен кейін адамға «заң компаниясы» жазуы мүмкін. Оның өкілдері алаяқтарды тауып, шоттарын бұғаттап, ұрланған қаражатты қайтаруға уәде береді. Сенімді көріну үшін кәсіби деңгейде әзірленген сайт жасалады, лицензиялар, сертификаттар, «клиенттердің» пікірлері, кеңсенің суреттері және мөрі бар құжаттар көрсетіледі.

Кейде адамға қайтарудың өзі үшін ештеңе төлеудің қажеті жоқ, тек «іс қозғау», «сот алымы», «құжаттарды аудару» немесе «шетелдік адвокаттың қызметі» үшін шағын сома төлеу керек деп те айтады. Содан кейін жаңа шығындар пайда бола бастайды.

Ақылы заң қызметін көрсетудің өзі, әрине, алаяқтықтың белгісі емес. Сақтандыратын басқа нәрсе: ақшаның қайтарылатынына кепілдік беру, шұғыл алдын ала төлем талап ету, компанияны дұрыстап тексеруге мүмкіндіктің болмауы және онсыз әлдеқашан табылған қаражатты алу мүмкін емес көрінетін жаңа төлемдердің үсті-үстіне шығуы.

Бірде-бір адал маман істің мән-жайына қарамастан ұрланған ақшаның қайтарылатынына кепілдік бере алмайды.

3-схема. «Сізге реттеуші жазып отыр»

Қылмыскерлердің өздерін мемлекеттік органның, полицияның, банктің, қаржы реттеушісінің немесе халықаралық ұйымның қызметкері етіп таныстыруы одан да қауіпті. Адамға логотипі, «іс» нөмірі, мөрі мен қолы бар, ресми көрінетін хат жіберуі мүмкін. Онда ұрланған қаражат табылғаны және оны қайтару үшін «сәйкестендіруден» өту керегі айтылады. Әрі қарай банк картасының деректерін, SMS кодын айтуды, қосымша орнатуды, сілтемеге өтуді немесе «шотты растау» үшін ақша аударуды сұрауы мүмкін.

Мұнда қарапайым ережені есте сақтау маңызды: белгілі ұйымның атауы, логотипі және құжаттың суреті өздігінен ештеңені растамайды. Мұндай материалдарды көшіріп алу немесе қолдан жасау қиын емес.

Егер сізбен күтпеген жерден бір ұйымның өкілі байланысса, ол көрсеткен байланыс арналары арқылы әңгімені жалғастырмаңыз. Ұйымның ресми нөмірін өзіңіз тауып, ақпаратты нақтылаңыз.

4-схема. Ақша криптоәмиянда «табылды»

Бұл сценарий инвестициялар мен криптоактивтерге қатысты алаяқтықтан кейін де жиі қолданылады. «Сарапшы» зардап шеккен адамға оның ақшасын блокчейнде қадағалап, шетелдік криптоплатформада тапқанын айтады. Сенімді көріну үшін шынымен де ірі сома көрініп тұрған әмиянның скриншотын жіберуі мүмкін. Бірақ қаражатты шығару үшін алдымен «газды», комиссияны, салықты, верификацияны төлеу немесе кепілдік депозит салу керек болады. Төлемнен кейін ақшаны әзірге шығаруға болмайтынының жаңа себебі пайда болады.

Мынаны түсіну маңызды: жіберілген скриншоттағы немесе бейтаныс сайттағы сандар ақшаның бар екенін, оның үстіне адамның оны алуға құқығы бар екенін дәлелдемейді.

«Қайтару» үшін төлеп қойдым. Не істеу керек?

Бірінші кезекте — бұдан әрі ақша аудармау керек, тіпті сізге алдыңғы төлем жоғалады немесе қайтаруды тәмамдау үшін «соңғы комиссияны» енгізу қалды десе де. Төленіп кеткен ақшаны жаңа төлем арқылы қайтаруға тырыспаңыз.

Өз банкіңізбен ресми арна арқылы байланысып, жасалған аударымдар туралы хабарлаңыз. Егер картаның деректерін, парольдерді, кодтарды берген болсаңыз немесе құрылғыға қашықтан қол жеткізуге рұқсат берсеңіз, бұл туралы банкке міндетті түрде айтып, шоттар мен аккаунттарды қорғау үшін қажетті шараларды қабылдаңыз.

Құқық қорғау органдарына жүгініп, барлық ақпаратты сақтап қалыңыз: хат-хабарды, телефон нөмірлерін, сайттардың мекенжайларын, банк деректемелерін, чектерді, скриншоттарды, құжаттарды және дауыстық хабарламаларды.

Әрі осыдан кейін сізге қайта қоңырау шалуы мүмкін екеніне дайын болыңыз — бұл жолы екінші схемада жоғалтқан ақшаны қайтаруды ұсынатын басқа «маманның» атынан.

Ақшаны қайтару туралы ұсынысты қалай тексеруге болады

Егер сізге күтпеген жерден ұрланған қаражат табылды деп хабарласа, әңгіме кезінде шешім қабылдамаңыз.

Тұтқаны қойып, ақпаратты өзіңіз тексеріңіз. Сізге кімнің атынан жүгінсе, сол ұйымның ресми сайтын тауып, хабарламадағы нөмір немесе сілтеме арқылы емес, өзіңіз тапқан байланыс деректері арқылы онымен байланысыңыз.

Тек телефон арқылы сөйлескенге немесе хат жазысқанға сүйеніп, «бұғаттан шығару», «верификация» үшін немесе өзіңізге тиесілі қаражатты алу үшін ақша аудармаңыз.

«Қайтару жөніндегі маманның» өтінішімен қосымша орнатпаңыз және смартфонға немесе компьютерге қашықтан қол жеткізуге рұқсат бермеңіз.

SMS кодтарын, парольдерді, PIN кодтарды және банк картасының деректерін айтпаңыз.

Әрі жоғалған қаражаттың 100%-ын кепілдікпен қайтарамыз дегендерге сақтықпен қараңыз.

Fingramota.kz еске салады: бірінші шабуылдан кейін алаяқтар сізді қайтара пайдаланып қалуға тырысуы мүмкін. Сондықтан зардап шеккен адамның міндеті — ақшаны қайтарудың кез келген жолын іздеу емес, өз құқығын қорғаудың заңды және тексеруге болатын тәсілдерін ғана таңдау.

Источник: https://fingramota.kz/kk/post/ashayzdy-ajtaramyz-alayatar-rbandaryn-zhaa-tzaa-alaj-tartady