Алтын Астық

Цифрлық Әділет: Қазақстан құқықтық сауаттылықты және заң көмегінің қолжетімділігін қалай арттырады

 «Халықтың құқықтық сауатын дәйекті түрде арттырып, қоғам санасына адами құндылықтарды сіңірген жөн. Әрбір азамат өз сөзі мен әрекетіне заң тұрғысынан есеп беруі тиіс», – ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында Әділет министрлігі тұрақты негізде халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.
Мәселен, 2024 жылы «Халық заңгері», «Әділет кеңес береді», «Ашық есік күні», «Тегін заң көмегі күндері» акциялары іске қосылды. Өткен жылы республиканың барлық өңірлерінде жалпы саны 100 000 мыңнан астам адамды қамтитын 1 310 консультативтік-түсіндіру іс-шаралары өткізілді.
Ауылдық елді мекендер тұрғындарының құқықтық сауаттылығын арттыру мақсатында 2000-ға жуық «Құқық кабинеттері» ашылды, олар аудандық, ауылдық клубтардың ғимараттарында, демалыс орталықтарында және т. б. «Egov» бұрыштарының базасында жұмыс істейді. Кабинеттерде қолданыстағы нормативтік құқықтық актілермен танысу үшін «Әділет» АҚЖ, «Заң» ДБ қолжетімділігімен, сондай-ақ ақпараттық жүйелерге (e-otinish, «Ашық НҚА» порталы және т.б.) қолжетімділігімен толық техникалық жабдықталған.
«Әрбір цифрлық реформа, әсіресе, заң көмегіне қол жеткізу шектелген шалғай аймақтардағы адамдар үшін неғұрлым қолжетімді сот төрелігіне жасалған қадам.», – ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев.
Еup.kz. сайты арқылы онлайн режимінде заң қызметтерін ұсынуға және алуға арналған «E-ZanKomegi» заң көмегінің бірыңғай ақпараттық жүйесі іске қосылды, сондай-ақ, азаматтар өздерін қызықтыратын құқықтық сұрақтарға бейне қоңырау арқылы жауап алуға болатын «Zan Komegi» мобильді қосымшасы да қолжетімді. «Zan Komegi» жүйесінде 2000 мыңнан астам адвокат пен заң кеңесшілері арқылы 472 мыңнан астам азаматбілікті заң көмегін алды.
Бұдан басқа, бейнеқоңырау арқылы онлайн режимде мүлікті басқаруға қатысты сенімхаттарды қоспағанда, сенімхаттар мен ерлі-зайыптылардың келісімдерінің барлық түрлерін беруге мүмкіндік беретін «Е-нотариат» бірыңғай нотариаттық ақпараттық жүйесі жұмыс істейді. Бұл қызметті 176 мың азамат пайдаланды.
Бұдан бөлек, заңсыз әрекеттердің алдын алу мақсатында клиенттерді биометриялық сәйкестендіру қолданылады, өтініштерге қол қою кезінде QR-қол қою сервисі қолданылып, қызмет нәтижелері 24/7 режимінде EgovMobile «Цифрлық құжаттар» сервисінде қолжетімді. Осылайша, осы қызмет арқылы Қазақстан азаматтары нотариусқа бармай-ақ 168 мыңға жуық сенімхат пен ерлі-зайыптылардың 67,5 мың. келісімін заңды түрде ресімдей алды.
Тағы бір маңызды жетістік – «Сот орындаушысы роботын» енгізу болып табылады. Мәселен, 20 АЕК-ке дейінгі әкімшілік айыппұлдар уақытылы төленбеген жағдайда уәкілетті орган мәліметтерді жеке сот орындаушының қатысуынсыз іс жүргізуді қозғайтын Робот сот орындаушысына береді. Іс қозғалғаннан кейін азаматтар іс туралы егжей-тегжейлі ақпараты бар EGov Mobile-да 1414-тен SMS хабарлама және push-хабарлама алады, сол арқылы азаматтар айыппұл сомасының 25% қосымша төлеуден және сот орындаушысына барудан босатылады, өйткені барлық әрекеттер онлайн режимінде жүргізіледі.
Цифрлық сот орындаушысы іске қосылған сәттен бастап бүгінгі күнге дейін 2,2 млрд.теңге сомасын құрайтын 109 мыңнан астам атқарушылық іс қозғалды. Азаматтардың пайдасына үнемделген сома550 млн. теңгені құрады.
2025 жылы адамдардың өмірін цифрлық дәуірде жеңілдету және ыңғайлы ету, сондай-ақ уақыт пен ақшаны үнемдеу үшін әділет органдарының жұмысын жақсарту жоспарлануда. Негізгі өзгерістер:
2025 жылы 300 мыңнан астам азаматты құқықтық сауаттылығын оқыту жоспарлануда;
ЖИ – «Әйтеке» көмекшісі- қарапайым заңгерлік кеңестер беруге және құжаттарды жинауға көмектесуге арналған чат-бот.
Робот-сот орындаушысының құзыреті кеңейіп, ол айналысатын берешек мөлшерінің шегі 20-дан 40 АЕК-ке дейінартады, бұл азаматтардың пайдасына жылына 12,2 млрд. теңгеге дейін үнемдеуге мүмкіндік береді.
Бұл құралдар тәуліктің кез келген уақытында пайдалануға мүмкіндік бере отырып, қарапайымдылығымен, жеделдігімен және қолжетімділігімен ерекшеленеді.
Қабылданған шаралар азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттырып, өз құқықтары мен міндеттерін мейлінше білуге ықпал етеді. Қызмет көрсетуді жеңілдету жұмысының нәтижесінде қазақстандықтардың уақыты мен қаражаты үнемделеді, аталған қызметтерді алудың қолжетімділігі мен ыңғайлылығы артып, сондай-ақ әкімшілік кедергілер жойылады, бұл процесті неғұрлым ашық және тиімді етеді.

«Не может не вызывать беспокойства высыхание Аральского моря и опустынивание его территории. Следует рекультивировать территорию, пострадавшую от экологической катастрофы. Кроме того, важно эффективно использовать водные ресурсы трансграничных рек. Для этого необходимо шире применять водосберегающие технологии», – Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев.
1 млрд кубометров воды направили в Северное Аральское море с октября 2024-го по январь этого года. Это на 100 млн кубометров больше объема, запланированного ранее. Благодаря договоренностям, достигнутым со странами Центральной Азии, к концу марта 2025 года в Северный Арал направят в общей сложности 1,6 млрд кубометров воды.
На сегодняшний день общий объем воды в Северном Аральском море – 22,1 млрд кубометров. На начало 2022 года он составлял 18,9 млрд кубометров. Ожидается, что к концу 2025 года объем воды в море вырастет до 23,4 млрд кубометров.
Продолжает увеличиваться площадь Северного Аральского моря. На сегодняшний день она составляет 3065 квадратных километров. Это на 111 квадратных километров больше, чем в начале 2022 года.
Увеличение объема и площади Северного Аральского моря позволило снизить минерализацию воды и восстановить популяцию 22-х видов рыб. Ежегодный объем рыболовства достиг 8 тысяч тонн.
На стадии завершения находится проект «Сохранение Кокаральской плотины и восстановление дельты реки Сырдарья». На сегодня завершены работы по реконструкции дамб на двух участках между озером Карашалан и рекой Сырдарья, строительство защитной дамбы «Тауир», реконструкция канала «Карашалан-1». До конца года планируется завершить реконструкцию Кокаральской плотины, отделяющей Северный Арал от Большого Аральского моря. Реализация проекта поспособствуют сохранению Северного Арала и снижению солености воды.
Кроме того, применение водосберегающих технологий и выравнивание рисовых полей Кызылординской области с помощью лазерных планировщиков позволило сэкономить порядка 200 млн кубометров воды, которые были направлены в Северное Аральское море. Было выровнено 55 тысяч га рисовых полей, что привело к увеличению средней урожайности с 40-55 центнеров до 70-80 центнеров с гектара.
Для стимулирования внедрения водосберегающих технологий увеличено субсидирование затрат фермеров на подведение инфраструктуры, приобретение и установку водосберегающих систем с 50% до 80%. При использовании водосберегающих систем размер субсидий на поливную воду увеличен до 85% в зависимости от тарифа.
Для рекультивации территорий в бассейне Аральского моря продолжаются работы по озеленению. На высохшей территории Большого Аральского моря высажено 4,4 млн саженцев.
С 2021 по 2024 годы произведена посадка семян и саженцев на площади 475 тысяч га. В этом году аналогичные работы планируется провести на 428 тысячах га. Благодаря этому, к концу 2025 года общая площадь озеленения дна Аральского моря должна достичь 1,1 млн га.
Стоит отметить, что 1 января 2024 года председательство в Международном фонде спасения Арала перешло к Республике Казахстан. Глава государства Касым-Жомарт Токаев был избран Президентом МФСА до конца 2026 года. Был утвержден План работы Исполкома МФСА на время председательства Казахстана в 2024-2026 гг. Документ охватывает около 40 мероприятий по 10 разным направлениям.
Реализация поручений Президента позволит обеспечить работой около 2000 тысяч человек. Увеличение объема и площади Северного Аральского моря снизит минерализацию воды, что поможет сохранить его биологическое разнообразие и поспособствует развитию рыбного хозяйства Кызылординской области.
Внедрение водосберегающих технологий и развитие водной инфраструктуры позволит направлять в Северный Арал дополнительные объемы воды, а также поможет в развитии сельского хозяйства региона.
Озеленение высохших территорий Аральского моря позволит предотвратить эрозию почвы и поможет в борьбе с песчаными и солевыми бурями. Это улучшит экологическую обстановку в регионе, а также защитит здоровье местных жителей.

«Арал теңізінің құрғап, шөлге айналуы – алаңдатарлық мәселе. Экологиялық апатқа ұшыраған аймақты оңалту керек. Бұған қоса, трансшекаралық өзендердің су қорын тиімді пайдалану қажет. Ол үшін су үнемдеу технологияларын кеңінен қолдану керек», – деді Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев.
2024 жылдың қазанынан осы жылдың қаңтарына дейін Солтүстік Арал теңізіне 1 миллиард текше метр су жіберілді. Бұл жоспарланған көлемнен 100 миллион текшее метрге артық. Орталық Азия елдерімен қол жеткізген келісімдерінің нәтижесінде 2025 жылғы наурыз айының соңына дейін Солтүстік Аралға жіберілген судың жалпы көлемі 1,6 млрд текше метрге жетеді.
Бүгінгі таңда Солтүстік Арал теңізіндегі судың жалпы көлемі – 22,1 млрд текше метр. 2022 жылдың басында 18,9 млрд текше метр болды. 2025 жылдың соңына қарай теңіздегі су көлемі 23,4 млрд текшее метрге дейін жетеді деп күтілуде.
Солтүстік Арал теңізінің ауданы да ұлғаюда. Бүгінгі таңда ол 3065 шаршы шақырымға жетті. Бұл 2022 жылдың басындағы көрсеткіштен 111 шаршы шақырымға көп.
Солтүстік Арал теңізінің ауданы мен көлемінің ұлғаюы судың минералдануың азайтуға және балықтың 22 түрінің популяциясын қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Жыл сайынғы балық аулау көлемі 8 мың тоннаға жетті.
«Көкарал бөгетін сақтау және Сырдария өзені сағаларын қалпына келтіру» жобасы аяқталуға жақын. Бүгінгі таңда «Тәуір» қорғаныс бөгетін салу, Қарашаланкөлі мен Сырдария өзені арасындағы екі учаскедегі бөгеттер мен «Қарашалан-1» каналын және оның бас құрылысын реконструкциялау жұмысы аяқталды. Жыл соңына дейін Солтүстік Арал теңізін Үлкен Аралдан бөлетін Көкарал бөгетін қайта жаңарту жұмысын аяқтау жоспарланып отыр. Жобаны іске асыру Солтүстік Аралдың сақталуына және судың тұздылығын төмендетуге ықпал етеді.
Қызылорда облысының күріш алқаптарын лазерлік жоспарлаушымен тегістеу және су үнемдеу технологияларын пайдалану шамамен 200 млн текше метр су үнемдеп, оны Солтүстік Аралға жіберуге мүмкіндік берді. 55 мың гектар күріш алқабы лазерлік жоспарлаушының көмегімен тегістелді, бұл орташа өнімділікті гектарынан 40-55 центнерден 70-80 центнерге дейін арттыруға септігін тигізді.
Су үнемдеу технологияларын енгізуді ынталандыру үшін шаруалардың инфрақұрылым жүргізу, су үнемдеу жүйелерін сатып алу және орнату шығындарын субсидиялау мөлшері 50%-дан 80%-ға дейін ұлғайтылды. Су үнемдеу жүйелерін пайдаланатын дихандар үшін су армалысуға субсидия мөлшері тарифке байланысты 85%-ға дейін ұлғайтылды.
Арал теңізі бассейніндегі аймақты оңалту мақсатында көгалдандыру жұмысы жалғасып жатыр. Бүгінде Үлкен Арал теңізінің тартылған аумағында 4,4 млн көшет отырғызылды.
2021-2024 жылдар аралығында 475 мың гектар жерге тұқым мен көшет отырғызылды. Биыл 428 мың гектарда көгалдандыру жұмыстарын жүргізу жоспарланған. Осының нәтижесінде 2025 жылдың соңына қарай Арал теңізі табанын көгалдандырудың жалпы көлемі 1,1 млн гектарға жетуі тиіс.
Айта кету керек, 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастапа Халықаралық Аралды құтқару қорына төрағалық ету кезегі Қазақстан Республикасына өтті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылдың соңына дейін ХАҚҚ Президенті болып сайланды. Қазақстанның 2024-2026 жылдар аралығындағы төрағалығы кезеңінде ХАҚҚ Атқару комитетінің жұмыс жоспары бекітілді. Құжат 10 түрлі бағыт бойынша 40-қа жуық іс-шараны қамтиды.
Президенттің тапсырмаларын іске асыру 2000 мыңға жуық адамды жұмыспен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Солтүстік Арал теңізінің су көлемі мен ауданының ұлғаюы судың минералдануын азайтады, бұл оның биологиялық әралуандығын сақтауға көмектеседі және Қызылорда облысының балық шаруашылығының дамуытуға ықпал етеді.
Су үнемдеу технологияларын енгізу және су инфрақұрылымын дамыту Солтүстік Аралға қосымша су көлемін жіберуге мүмкіндік береді, сондай-ақ өңірдің ауыл шаруашылығын дамытуға көмектеседі.
Арал теңізінің тартылған аумағын көгалдандыру топырақ эрозиясының алдын алады және құмды, тұзды дауылдармен күресуге көмектеседі.Бұл аймақтың экологиялық жағдайын жақсартып, жергілікті тұрғындардың денсаулығын қорғайды.

🚒Аталған акцияның мақсаты көк және қызыл түсті жыпылықтайтын маяктар мен арнайы дыбыстық сигнал қосылған арнайы автокөлік құралдарына жол бермейтін жүргізушілерді анықтау.
🚨Құтқарушылар полиция департаментінің қызметкерлерімен бірлесіп Ақмола облысының барлық қалалары мен аудандарында «Жол бер» акциясын өткізуде.
🚙Өткен жылы ҚР ӘҚБтК-нің 598-бабы бойынша жедел және арнайы қызметтердің көлік құралына қозғалыста артықшылық бермеу, сол сияқты сыртқы беттерге арнайы түсті-графикалық сызбалары, бір мезгілде жарқылдауық маяк пен арнайы дыбыстық сигнал қосылған жазулары мен белгілері бар 5 автокөлік жүргізушісі тартылды.
📌Ақмола ТЖД азаматтарды арнайы автокөлікті өткізуге шақырады.
Ақмола облысы ТЖД баспасөз қызметі

В Акмолинской области проходит акция «Уступи дорогу»

🚒Цель данной акции выявление водителей, не уступающих дорогу специальным автотранспортным средствам с включенными проблесковыми маячками синего и красного цвета и специальным звуковым сигналом.
🚨Спасатели совместно с сотрудниками департамента полиции проводят акцию «Уступи дорогу» во всех городах и районах Акмолинской области.
🚙В прошлом году, по ст. 598 КоАП РК непредставление преимущества в движении транспортному средству оперативных и специальных служб, а равно имеющему нанесенные на наружные поверхности специальные цветографические схемы, надписи и обозначения с одновременно включенными проблесковым маячком и специальным звуковым сигналом привлечено 5 автолюбителей.
📌ДЧС Акмолинской призывает граждан пропускать специальный автотранспорт.
Пресс-служба ДЧС Акмолинской области