Алтын Астық

Ақмола облысында оқушыларға ғылымды тек сыныпта ғана емес, үй жағдайында да меңгеруге мүмкіндік беретін бірегей жоба басталды. Енді балалар арнайы жинақтардың көмегімен химия, физика және биология пәндері бойынша тәжірибелерді өз бетімен жасай алады. Жобаның қалай пайда болғаны және оның балаларға берер мүмкіндіктері туралы Шоқан Уәлиханов атындағы университеттің оқытушысы Азиза Ескендірова мәлімдеді.

Спикердің айтуынша, бірнеше жыл бұрын университет ғалымдары грант ұтып алып, «Балалар университеті» жобасын іске қосқан. Бұл – балаларды химия, биология, физика және басқа да жаратылыстану ғылымдарымен тәжірибелер мен практикалық сабақтар арқылы таныстыратын білім беру алаңы.

«Сабақтардан кейін балалар тоқтағысы келмейтінін байқадық. Олар тәжірибе жасап, зерттеп, ізденуді жалғастырғысы келді. Сол кезде университет зертханасын балалардың өз үйіне көшіру идеясы пайда болды», – дейді Азиза Ескендірова.

Осылайша барлық қажетті материалдар, реактивтер мен нұсқаулықтар жинақталған зертханалық жиынтықтар форматы әзірленді. Бұл баланың қосымша құрал-жабдық іздемей, ата-ананың көмегінсіз-ақ үй жағдайында тәжірибе жүргізуіне мүмкіндік береді.

Жинақтардың басты ерекшелігі – оқыту жүйесінің кезең-кезеңімен құрылуы. Тапсырмаларды орындау барысында балаларда себеп-салдарлық ойлау, талдау және бақылау дағдылары қалыптасады.

«Бала тәжірибені жай ғана нұсқаулық бойынша қайталамайды. Ол қорытынды жасап, талдайды, нәтижелерін тіркейді. Бұл – нағыз зерттеу жұмысы», – деп атап өтті спикер.

Жинақтар 3–4 сынып оқушыларына арналған. Оқытушының айтуынша, дәл осы жаста балаларда ғылымға деген тұрақты қызығушылық қалыптасып, табиғи құбылыстарды түсіну қабілеті дами бастайды. Қазіргі таңда химия, физика және биология пәндері бойынша жинақтар әзірленген. Мәселен, химия бөлігінде ерітінділердің қышқылдығын зерттеу, слайм жасау, тіпті парфюмерия негіздері бойынша тәжірибелер бар. Барлығы қауіпсіз компоненттерді пайдалану арқылы жүзеге асырылады.

Жоба аясында цифрлық технологиялар да кеңінен қолданылуда. Қатысушылар үшін бейненұсқаулықтар, теориялық материалдар мен тапсырмалар орналастырылған арнайы сайт жасалған. Сонымен қатар тәжірибелерді түсінуге және туындаған сұрақтарға жауап алуға көмектесетін виртуалды ассистент енгізілген.

«Осылайша бала практикалық тұрғыда ғана емес, теориялық жағынан да дамиды. Алдымен тақырыпты меңгеріп, кейін білімін бірден іс жүзінде қолдана алады», – деп түсіндірді Ескендірова.

Алдағы уақытта әзірлеушілер жинақтардың мүмкіндігін кеңейтіп, күрделірек форматқа – ұзақ мерзімді бақылаулар мен тәжірибелерге негізделген жобалық қызметке көшуді жоспарлап отыр.

Сонымен қатар зертханалық жинақтарды мектептерге, STEM-кабинеттерге, жекеменшік білім беру орталықтарына енгізу, сондай-ақ шеберлік сабақтары мен қосымша білім беру аясында пайдалану мүмкіндігі де қарастырылуда

Мемлекет пайдасына мемлекеттік қаражатты жұмсау, мемлекеттік сатып алу, қоршаған ортаны қорғау және жер қойнауын пайдалану, жерлерді ұтымды пайдалану және басқа да салаларда 470 млрд теңге көлемінде ақша қаражаты мен мүлік тәркіленді.

Бас прокуратура қаржы және әділет министрліктерімен бірлесіп мемлекеттік мүлікті басқарудың заңдылығына жүргізілген бір ғана тексерудің нәтижесінде 3 жылдан астам уақыт бойы шоттарда бұғатталып тұрған және бюджетке төленбеген 193 млрд дивидендтерді төлеу бойынша шаралар қабылданды.

Мемлекет меншігіне Алатаудың тау етегінде, Каспий теңізінің жағалауында, Бурабай ұлттық паркінде орналасқан олигополиялардың жері, сондай-ақ жылдар бойы мақсатты түрде пайдаланылмаған қоғамдық жайылымдар мен өзге де алқаптар – ауыл шаруашылығы мақсатындағы жердің барлығы 800 мың гектар қайтарылды.
Нәтижесінде бірқатар өңірлерде жайылым тапшылығы мәселесі іс жүзінде шешілді – прокурорлар ауылдық аумақтардың барлық тұрғындарына оларды пайдалану мүмкіндігі мен қолжетімділігін қамтамасыз етті.

Президент бекіткен ішкі саясат қағидаттары мен «Таза Қазақстан» тұжырымдамасы аясында табиғат пайдаланушылармен келтірілген 25 млрд көлеміндегі экологиялық залал өтелді.

Цифрлық технологияларды, ғарыштық мониторингті және жасанды интеллект элементтерін пайдалана отырып, прокурорлар экологтармен бірлесіп 3,8 мыңнан астам заңсыз қоқыс орындарын жойды.
Прокурорлық қадағалау актілері бойынша құрылыс салушылармен 300 мыңнан астам жаңа жасыл желектер отырғызылды.

Мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру туралы Президенттің Жарлығын орындау шеңберінде прокурорлар жергілікті атқарушы органдардың шығыстарын оңтайландырып, 255 млрд теңге көлеміндегі қажетсіз мемлекеттік шығындардың жолын кесті.
Бұл – тұтас бір өңірдің жылдық бюджетімен салыстыруға болады.

Павлодар мен Атырауда жергілікті органдар арнайы техника мен пәтерлерді нарықтық бағасынан үш есе қымбат бағамен сатып алуды жоспарлаған.
Прокурорлар бұл сатып алуларды тоқтатып, қаражат өзге әлеуметтік қажеттіліктерге және инфрақұрылымды жақсартуға бағытталды.

Прокурорлардың өтінішхаттары мен наразылықтары бойынша 300-ден астам азаматтық және әкімшілік іс бойынша шешімдер қайта қаралды, оның ішінде мемлекет пайдасына 22 млрд теңге өндірілді.
Мысалы, менің наразылығым бойынша мемлекеттен екі жеке компанияның кредиттік берешегі үшін 1,2 млрд теңге өндіріп алу жойылды.
Керісінше, менің наразылығым бойынша орындалмаған қару-жарақты жөндеу жұмыстары үшін мемлекеттік қорғаныс тапсырысының пайдасына 800 млн теңге өндірілді.

Қоғам мен мемлекеттің экономикалық мүдделерін қорғау саласындағы прокурорлық қадағалаудың тиімділігі, соның ішінде цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект элементтерін жұмысқа енгізу есебінен артып келеді. https://x.com/asylov_genpr/status/2010608339177349476?s=46

В пользу государства изъяты деньги и имущество на 470 млрд тенге в сферах расходования госсредств, госзакупок, охраны природы и недропользования, рационального использования земель и т.п.
По результатам только одной проверки законности управления государственным имуществом Генеральной прокуратурой совместно с министерствами финансов и юстиции приняты меры к выплате 193 млрд дивидендов, которые более 3-х лет были заморожены на счетах и не выплачивались в бюджет.

Во владение государства возвращено 800 тыс га земель олигополий в предгорьях Алатау, на побережье Каспийского моря, нацпарка Бурабай, а также земли сельхозназначения – общественные пастбища и другие угодья, которые годами не использовались по назначению.

В результате проблема нехватки пастбищ в отдельных регионах практически разрешена – прокуроры обеспечили доступ и возможность пользоваться ими всем жителям сельских территорий.
В рамках утвержденных Президентом принципов внутренней политики и концепции «Таза Қазақстан» возмещено 25 млрд ущерба экологии, причиненного природопользователями.

Используя цифровые технологии, космический мониторинг и элементы искусственного интеллекта, прокуроры, совместно с экологами ликвидировали более 3,8 тыс несанкционированных свалок.

По актам прокурорского надзора застройщиками высажено более 300 тыс новых зелёных насаждений.
Во исполнение Указа Президента о повышении эффективности госуправления, прокуроры оптимизировали расходы МИО и пресекли ненужные траты 255 млрд тенге госсредств.
Это сопоставимо с годовым бюджетом целого региона.

В Павлодаре и Атырау местные органы хотели закупить спец технику и квартиры по ценам, в три раза превышающие их реальную рыночную стоимость.
Прокурорами закупки отменены, средства направлены на другие социальные нужды и улучшение инфраструктуры.

По ходатайствам и протестам прокуроров пересмотрено более 300 решений по гражданским и административным делам, в том числе в пользу государства на 22 млрд тенге.
Например по моему протесту отменено взыскание 1,2 млрд с государства по кредитной задолженности двух частных компаний.
И наоборот, также по моему протесту взыскано в пользу гособоронзаказа 800 млн тенге за невыполненные работы по ремонту вооружения.

Эффективность прокурорского надзора в сфере защиты экономических интересов общества и государства растет, в т.ч. благодаря внедрению в работу цифровых технологий и элементов искусственного интеллекта. https://x.com/asylov_genpr/status/2010606913655062650?s=46

Пользователи соцсетей активно делятся своими наблюдениями и негативным отношением к росту цен и НДС. При этом, наряду с хейтом всё чаще появляются манипулятивные и агрессивные призывы. Источниками подобных постов нередко выступают анонимные и фейковые аккаунты.

После новогодних каникул в Threads и TikTok снова заговорили о росте цен. Пользователи массово обсуждают подорожание товаров и услуг, трудности для малого бизнеса и несоразмерность цен уровню заработных плат. Почти во всех таких публикациях причиной происходящего называют новый Налоговый кодекс и повышение ставки НДС до 16%. При этом во многих постах используется одинаковая подача и схожий эмоциональный фон. Это и наводит на мысль, что такая волна обсуждений возникла неслучайно.

Отдельного внимания заслуживают те, кто публикует такие посты. В большинстве случаев это новые аккаунты без личного контента и какой-либо другой активности. Для части пользователей подобные публикации становятся первыми. При этом именно они неожиданно начинают набирать большие охваты. Так, аккаунт create.dias опубликовал в Threads свою первую ветку об отставке правительства и всего за 19 часов получил более 11 тысяч просмотров, около тысячи лайков и свыше ста комментариев.

Самое тревожное в этих публикациях то, что авторы сознательно играют на настроениях населения. На фоне обсуждения НДС в 16% они намеренно нагнетают ситуацию. Налоговые изменения подаются не как экономическая тема, а как угроза выживанию и общественной стабильности. В текстах постоянно звучат намёки на повторение кризисных событий прошлого. Читателя постепенно подводят к мысли, что выход только один – протест. По сути, авторы таких постов пытаются вывести людей на эмоции и подтолкнуть к общественным волнениям и беспорядкам.