Алтын Астық

«Қазақстанның болашағы – отаншыл, білімді, еңбекқор азаматтардың, яғни жастардың қолында. Мен жас ұрпақтың жасампаздық қуатына сенемін!» – Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев
 
2024 жылы қазақстандық жастармен жұмыс істеудің басты бағыты «Адал азамат» тұжырымдамасы болды. Бұл бағытты Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтайдың үшінші отырысында айқындап берді. Тұжырымдама адалдық, әділдік және еңбекқорлық секілді құндылықтарды насихаттауға негізделген.
Мемлекеттік жастар саясатының басым бағыттарының бірі – жастарды жұмыспен қамту мәселесі. 2024 жылы 400 мыңнан астам жас жұмысқа орналастырылды.
Еліміздің бірнеше өңірінде оқыту және жұмысқа орналастыру бағдарламалары жүзеге асты. Атап айтсақ, Астанада – «Jol Tap» (3,9 мың адам оқудан өтті), Алматы, Ақтөбе және Қарағанды облыстарында – «Jumys Tap» (10 мың адам жұмыспен қамтылды) бағдарламалары. Сондай-ақ Алматыда «Jobfair365» платформасы жұмыс істейді, оның көмегімен 2,5 мың жас маман жұмысқа орналасты.
Астанада «Jol Tap» жобасы аясында 19,5 мың азамат мемлекеттік қолдау шараларының  52 түрі бойынша кеңес алды. Олардың ішінде 3,9 мың адам 10 түрлі мамандық бойынша оқытылды (тігінші, бариста, сатушы-кассир, электргазбен дәнекерлеуші, бухгалтерлік есептің негіздері, аяқ киім жөндеу және кілт жасау, корпустық жиһаз жасау негіздері, май және дөңгелек ауыстыру жөніндегі авто-маман, Kaspi дүкеніндегі сауда негіздері және т.б.)
Жастар ресурстық орталықтары 2024 жылы кәсіптік бағдар беру мақсатында 500-ден астам бос жұмыс орын жәрмеңкесін ұйымдастырып, 1 миллионнан астам кеңес беріп үлгерді (заңгерлік, психологиялық, кәсіптік бағдар, мемлекеттік бағдарламалар, волонтерлік, жұмыспен қамту және т.б.).
NEET санатындағы жастарға да ерекше назар аударылды. Қазіргі уақытта бұл санатқа жататын 160 мыңнан астам жас бар. Олар – білімі мен жұмысы жоқ қазақстандық жастар. NEET жастарының бастамаларын қолдау мақсатында ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі «Zhas project» аясында 280 грант бөлді (әр гранттың мөлшері – 1 миллион теңге).
Сонымен қатар 20 жылдан астам уақыт бойы елдің әр өңірінде жастарды маусымдық жұмыспен қамтуға бағытталған «Жасыл ел» жобасы жүзеге асып келеді. Соңғы 3 жылда 100 мыңнан астам жас қамтылса, оның 30 мыңнан астамы – ауыл жастары.
Мемлекет жастарға тұрғын үй мәселесін шешу бойынша жүйелі қолдау көрсетіп келеді. 2017 жылдан бастап, мемлекеттік бағдарламалар аясында 7 200-ден астам жас қазақстандық баспанаға ие болды.
Бүгінде «Отбасы банк» және облыс әкімдіктерімен бірлесіп, елдің 16 өңірінде жұмыс істейтін жастарға арналған арнайы ипотекалық бағдарламалар да іске қосылды. Шарттарын атап айтатын болсақ, 10% бастапқы жарна төленіп, пайыздық мөлшерлемесі 5%-дан басталады, 19 жылға дейін несие беріледі.
Бағдарламаға 35 жасқа дейінгі кез келген Қазақстан азаматы қатыса алады, бірақ отбасылы болған жағдайда ерлі-зайыптының біреуі ғана  өтініш бере алады.
Сондай-ақ жастар үшін арнайы квоталар қарастырылған республикалық тұрғын үй бағдарламалары да бар.  Атап айтсақ, «Отау» және «Наурыз» бағдарламалары. 2024 жылы осы бағдарламалар аясында 3 923 жас азаматқа жалпы сомасы 103,4 млрд теңге несие берілді. «Отау» бағдарламасы бойынша 1 450 жас азамат жалпы сомасы 31,7 млрд теңге көлемінде несие алды.
Жастар саясатының басты бағыттарының бірі – кадрлық әлеуетті арттыру.«Президенттік жастар кадрлық резерві» – Мемлекет басшысының тапсырмасымен 2019 жылдан бастап іске асып келе жатқан жоба. Қазіргі уақытта 315 резервтегі жас  мемлекеттік және квазимемлекеттік секторда басшылық лауазымдарға тағайындалды.
Жобаға қызығушылық жыл сайын артып келеді (2019 жылы – 13 мың адам, 2021 жылы – 22 мың адам, 2023 жылы – 31 мың адам). Үш іріктеудің нәтижесі бойынша 400 адам Резервке қабылданды (2019 жылы – 300 адам, 2021 және 2023 жылдары – 50 адам).
Олар саяси мемлекеттік лауазымдарға, «А» корпусына, сондай-ақ «Б» корпусындағы басшылық қызметтерге тағайындалу мүмкіндігіне ие болды.
2024 жылы алғаш рет барлық өңірде аймақтық кадрлық резервке іріктеу өтті. Оған республикалық маңызы бар қалалар мен облыстардың жергілікті атқарушы органдары қатысты. 505 адам екі жыл мерзімге резервке қабылданып, мемлекеттік органдардың келісімімен «Б» корпусындағы әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға конкурссыз тағайындалу мүмкіндігіне ие болды.
Сонымен қатар, Мәжіліс пен мәслихат сайлауында жастарға арналған арнайы квоталар енгізілді, бұл бастама органдардың жұмысына жаңа серпін берді.
Бұдан бөлек мемлекет гранттар мен сыйақылар арқылы жастарға қолдау көрсетіп келеді. 2024 жылы 90 млн. теңгеге «Тәуелсіздік ұрпақтары» гранты 30 жасқа табысталды. Жоба алты бағыт бойынша грант бөлді. Атап айтсақ, ғылым, мәдениет, IT, медиа, бизнес, волонтерлік секілді тақырыптар қамтылды.  «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының мөлшері 1 млн теңгеге дейін ұлғайтылды.
Биыл жастарға арналған арнайы гранттық жобалар 6 бағыт бойынша (лудомания мен нашақорлықтың алдын алу, жастардың қаржылық және құқықтық сауатын арттыру және т.б.) бөлінеді. Жобаның жалпы сомасы шамамен – 720 млн теңге (2025-2027 ж. ж. кезең үшін).
Стартаптар мен инновациялық бастамаларды қолдау жаңа жұмыс орындарының ашылуына және экономиканың өсуінк ықпал етеді.
Кәсіптік бағдар беру және жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу жастардың жұмыспен қамтылу деңгейін арттырады.
Жалпы, көпвекторлы жастар саясаты жастардың қоғамдық өмірге белсенді араласуына, олардың азаматтық жауапкершілік деңгейінің артуына ықпал етеді.

Этническим казахам – гражданам других стран выдано 65 карт «Ата жолы», дающих право жить и работать в Казахстане в течение 10 лет. 27 карт получили бизнес-иммигранты, готовые развивать свое дело в нашей республике, обладателями 38 карт стали востребованные специалисты.

«Где бы ни жили казахи, их единственная Родина – Казахстан. Поэтому нам всегда важно поддерживать наших соотечественников, живущих за границей», – Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев.

Среди получивших карту «Ата жолы» имеются такие специалисты, как  инженер-физик, инженер-математик, химические технологи, врачи челюстно-лицевой хирургии, педиатры и др., прибывшие из России, Германии, Монголии, Китая, США, Израиля, Франции, Великобритании, Нидерландов, Финляндии, Кыргызстана и Узбекистана.

Целью внедрения карты «Ата жолы» является укрепление связей с исторической родиной, сохранение национальных традиций, привлечение в страну профессионалов и успешных бизнесменов для реализации их потенциала в Казахстане. Карта предоставляется этническим казахам, проживающим за рубежом, без потери гражданства.

Обладатели карты «Ата жолы» при въезде в страну получают вид на жительство сроком на 10 лет и самостоятельно выбирают регион расселения для осуществления трудовой деятельности, либо ведения бизнеса.

Этнический казах с картой «Ата жолы», являясь гражданином другой страны, имеет равные права с гражданами Казахстана и кандасами.

Обладатели карты «Ата жолы» (и члены их семей) могут пользоваться правами на:

– получение социальных выплат и обслуживание в медицинских учреждениях в рамках гарантированного объема медицинской помощи;

– трудоустройство на территории Казахстана в соответствии с Трудовым кодексом РК и законом РК «О миграции населения»;

– осуществление на территории Казахстана предпринимательской деятельности в соответствии с Предпринимательским кодексом и иными правовыми актами РК;

– получение бесплатного среднего образования в государственных учебных заведениях, на конкурсной основе бесплатного среднего специального и/или высшего образования в государственных средних специальных и/или высших учебных заведениях, платного образования в частных учебных заведениях в соответствии с законом РК «Об образовании»;

– получение гарантированной государством юридической помощи в соответствии с законом РК «Об адвокатской деятельности и юридической помощи»;

– приобретение гражданства Республики Казахстан в упрощенном порядке в соответствии с международными договорами и законодательными правовыми актами РК в сфере гражданства.

Лица, обладающие картой «Ата жолы», не имеют прав избирать и быть избранными в Парламент и маслихаты РК, участвовать в республиканском референдуме и не имеют доступ к государственной службе.

Карта «Ата жолы» признается недействительной в случае, если ее владелец получит гражданство Казахстана.

Напомним, по поручению Главы государства с июля 2023 года внедрена карта «Ата жолы» для этнических казахов, проживающих за рубежом, с проработкой вопроса упрощенного въезда/выезда в страну.

Этникалық қазақтарға – басқа елдердің азаматтарына Қазақстанда 10 жыл өмір сүруге және жұмыс істеуге құқық беретін 65 «Ата жолы» картасы берілді. Елімізде өз ісін дамытуға дайын бизнес-иммигранттар 27 карта алды, ал сұранысқа ие мамандар осындай 38 картаның иегері атанды.

«Қазақтар қай жерде өмір сүрсе де, олардың жалғыз Отаны – Қазақстан. Сондықтан біз үшін шетелде тұратын отандастарымызды қолдау әрқашан маңызды», – деді Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев.

«Ата жолы» картасын алушылар ішінде инженер-физик, инженер-математик, химиялық технологтар, жақ-бет хирургиясының дәрігерлері, педиатрлар және т.б. мамандар бар, олар Ресей, Германия, Моңғолия, Қытай, Ұлыбритания, АҚШ, Израиль, Франция, Нидерланды, Финляндия, Қырғызстан және Өзбекстан секілді шет елдерден келді.

«Ата жолы» картасын енгізудің мақсаты тарихи отанымен байланысты нығайту, ұлттық дәстүрлерді сақтау, Қазақстанда олардың әлеуетін іске асыру үшін елге кәсіпқойлар мен табысты бизнесмендерді тарту болып табылады. Бұл Карта шетелде тұратын этникалық қазақтарға өз шығу елдерінің азаматтығын сақтай отырып беріледі.

«Ата жолы» картасының иегерлері елге кірген кезде 10 жыл мерзімге тұруға рұқсат алады және еңбек қызметін жүзеге асыру немесе бизнес жүргізу үшін қоныстану өңірін дербес таңдайды.

«Ата жолы» картасы бар этникалық қазақ басқа елдің азаматы бола отырып, Қазақстан азаматтарымен және қандастармен тең құқықтарға ие.

«Ата жолы» картасының иегерлері (және олардың отбасы мүшелері) мынадай құқықтарға ие:

– медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде медициналық мекемелерде қызмет және әлеуметтік төлемдер алу;

– ҚР Еңбек кодексіне және «Халықтың көші-қоны туралы» ҚР Заңына сәйкес Қазақстан аумағында жұмысқа орналасу;

– ҚР Кәсіпкерлік кодексіне және өзге де құқықтық актілеріне сәйкес Қазақстан аумағында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру;

– «Білім туралы» ҚР заңына сәйкес мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдарында тегiн орта бiлiм алу, мемлекеттiк орта арнаулы және/немесе жоғары оқу орындарында конкурстық негiзде тегiн орта арнаулы және/немесе жоғары бiлiм алу, жеке оқу орындарында ақылы білім алу;

– «Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» ҚР заңына сәйкес мемлекет кепілдік берген заң көмегін алу;

– азаматтық саласындағы халықаралық шарттарға және ҚР заңнамалық құқықтық актілеріне сәйкес жеңілдетілген тәртіппен Қазақстан Республикасының азаматтығын алу.

«Ата жолы» картасы бар адамдардың  ҚР Парламенті мен мәслихаттарына сайлануға, сондай-ақ сайлауда дауыс беруге, республикалық референдумға қатысуға құқығы жоқ әрі мемлекеттік қызметке қабылданбайды.

Егер «Ата жолы» картасының иесі Қазақстан азаматтығын алатын болса, онда Карта жарамсыз деп танылады.

Естеріңізге сала кетейік, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2023 жылдың шілдесінен бастап шетелде тұратын этникалық қазақтар үшін елге жеңіл кіру/шығу мәселесі пысықталған «Ата жолы» картасы енгізілді.

Акмолинская область движется к полной

обеспеченности водой

Ақмола облысында барлық тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету бағдарламасын белсенді іске асыру жалғасуда. Бүгінгі таңда қалаларда сумен қамтамасыз ету деңгейі 99%-ды, ал ауылдық жерлерде – 96,6%-ды құрайды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, биыл бұл көрсеткіш 100%-ға жеткізіліп, облыс тұрғындарының барлығы сумен қамтамасыз етіледі деп жоспарлануда.

Бағдарламаны қалаларда аяқтау үшін биыл бірқатар маңызды жобалар іске асырылады. Көкшетауда (Станционный кентінде), Қосшыда (төртінші кезең), Макинск және Ерейментауда су құбыр желілерін салу жұмыстары аяқталуда. Аталған жұмыстарға республикалық бюджеттен 1,7 млрд теңге және облыстық бюджеттен 839 млн теңге бөлінген.

«Ауылдық елді мекендерге де ерекше көңіл бөлінді. Биыл облыстың 37 ауылында, соның ішінде Ақкөл, Атбасар, Бурабай, Біржан сал, Ерейментау, Есіл, Жарқайың, Зеренді, Қорғалжын, Сандықтау және Целиноград аудандарында, сондай-ақ Қосшы және Степногорск қалаларында жаңа су құбыр желілерін салу басталады. Сондай-ақ, тұрғындар саны аз елді мекендер үшін заманауи кешенді блок-модульді су тазалау қондырғыларын  орнату көзделген. Бұл шаралардың қорытындысы бойынша 12 мыңнан астам адам таза ауыз суға қол жеткізеді, ал облыста сумен қамтамасыз ету деңгейі 100%-ға жетеді», – деп атап өтуде Ақмола облысының энергетика және ТҮКШ басқармасы.

Қолданыстағы инфрақұрылымды жаңарту мен реконструкциялауға ерекше назар аударылуда. Қазіргі уақытта су құбыр желілерінің тозуы 50%-ды, ал су ағызу жүйелерінің тозуы 56%-ды құрайды.

Биыл облыста сумен жабдықтау және су ағызу желілерін жаңартуға бағытталған 17 млрд теңгеге 70 ірі жоба іске асырылуда. Нәтижесінде 45-ке жуық жоба аяқталып, 400 шақырымнан астам желі реконструкцияланады деп күтілуде, бұл коммуникациялардың тозуын азайтып, сенімділігін едәуір арттырады.

Жұмыстар жеделдетілген қарқынмен жүргізілуде және жақын арада Ақмола облысының тұрғындары сумен жабдықтау жүйесіндегі елеулі жақсарулардың сезіне алады.

Акмолинская область продолжает активную реализацию программы по обеспечению всех жителей региона качественной питьевой водой. На сегодняшний день уровень доступа к водоснабжению в городах составляет 99%, а в сельской местности — 96,6%. В соответствии с поручением Президента, в этом году планируется довести этот показатель до 100%, обеспечив водой каждого жителя региона.

Для завершения программы в городах в этом году будет реализован ряд ключевых проектов. Завершается строительство водопроводных сетей в Кокшетау (посёлок Станционный), Косшы (четвёртая очередь), Макинске и Ерейментау. На эти цели выделено 1,7 млрд тенге из республиканского бюджета и 839 млн тенге из областного бюджета.

«Особое внимание уделено и сельским населённым пунктам. В текущем году в 37 селах региона, включая районы Аккольский, Атбасарский, Бурабайский, Биржан сал, Ерейментауский, Есильский, Жаркаинский, Зерендинский, Коргалжынский, Сандыктауский и Целиноградский, а также города Косшы и Степногорск, начнётся строительство новых водопроводных сетей. Дополнительно, для малочисленных населённых пунктов предусмотрена установка современных комплексных блок-модулей очистки воды. По итогам этих мер более 12 тысяч человек получат доступ к чистой питьевой воде, а уровень водоснабжения в области достигнет 100%», – сообщили в управлении энергетики и ЖКХ Акмолинской обасти.

Особое внимание уделено модернизации и реконструкции существующей инфраструктуры. В настоящее время износ водопроводных сетей составляет 50%, а систем водоотведения – 56%.

В текущем году в области реализуется 70 масштабных проектов на сумму 17 млрд тенге, направленных на обновление сетей водоснабжения и водоотведения. В результате ожидается завершение порядка 45 проектов и реконструкция более 400 километров сетей, что позволит сократить износ коммуникаций и значительно повысить их надёжность.

Работы продолжаются в ускоренном темпе, и уже в ближайшее время жители Акмолинской области смогут ощутить значительные улучшения в системе водоснабжения.