Алтын Астық

• Бұрын-соңды болмаған жоғары деңгейге көтерілді – Тоқаев Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынас туралы айтты

Қазақстан Қытаймен мәңгілік жан-жақты стратегиялық серіктестікті дәйекті түрде нығайтуға дайын – Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев
Бішкек, 1 қыркүйек, Синьхуа
Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынас қазіргі таңда бұрын-соңды болмаған жоғары деңгейге көтерілді. Астана Бейжіңмен мәңгілік жан-жақты стратегиялық серіктестікті дәйекті түрде нығайтуға, оны жаңа мазмұнмен толықтырып, ынтымақтастыққа жаңа жол ашуға әзір. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Синьхуа агенттігіне берген жазбаша сұхбатында осылай деді.
Президент Қытай мен Қазақстанды ортақ шекара мен сан ғасырлық тату көршілік тарихы байланыстыратынын атап өтті.
«Қазақ халқы «Жолы бірдің – жүгі бір» дейді. Екі ел арасындағы дәл осындай қарым-қатынас халықтарымыздың түпкі мүдделеріне сай келеді әрі бүкіл Еуразия кеңістігіндегі бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз ететін маңызды фактор саналады», – деді ол.
«Стратегиялық серіктестігіміздің шын мәнінде жан-жақты сипат алғанын ерекше атап өткім келеді. Ол сауда, инвестиция, энергетика мен көліктен бастап, өнеркәсіптік кооперация, ауыл шаруашылығы, цифрландыру, медицина, ғылым, білім және мәдениетке дейінгі барлық негізгі саланы қамтып отыр», – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев екіжақты сауда жаңа рекордтық көрсеткішке жеткеніне тоқталды. Қытай Қазақстанның сыртқы сауда серіктестері арасында бірінші орында тұр. Тағы бір стратегиялық бағыт – көлік және логистика. Қазақстан – Шығыс пен Батысты тоғыстырып жатқан өңір. «Қытайлық серіктестерімізбен бірге осы географиялық артықшылықты Еуразия ауқымындағы заманауи көлік-логистика инфрақұрылымына айналдырып келеміз», – деді ол. – «Бір белдеу, бір жол» мегажобасын дамыту, Транскаспий халықаралық көлік бағдарын ілгерілету, жаңа теміржол желілерін салу, құрғақ порттар мен логистикалық терминалдарды кеңейту, шекаралық инфрақұрылымды жаңғырту Азия мен Еуропа арасындағы көлік байланыстарының мүлде жаңа жүйесін қалыптастырып келеді».
Қазақстан басшысының айтуынша, Транскаспий халықаралық көлік бағытын, яғни, бүгінде Қытай мен Еуропа арасындағы көлік қатынасының аса маңызды буынына айналып келе жатқан Орта дәлізді дамыту – ынтымақтастық аясындағы басымдықтардың бірі. «Ортақ міндетіміз – осы бағыттың бәсекеге қабілеттілігін барынша арттыру. Сондықтан «ақылды кеден» жүйесін енгізуге, құжат айналымын цифрландыруға, ақпараттық жүйелерді өзара үйлестіру мен шекаралық рәсімдерді автоматтандыруға айрықша мән береміз», – деді Мемлекет басшысы.
«Қазақстан мен Қытай арасында ықпалдастықтың жаңа белесі басталды. Бүгінде ынтымақтастық нақты сектордағы дәстүрлі бағыттардан бастап, цифрлық экономика саласындағы серіктестікке дейінгі кең ауқымды қамтиды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
2026 жыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланды. «Жуырда Жасанды интеллект жөніндегі дүниежүзілік конференцияға қатысу үшін Шанхайға барған сапарымда Қытайдың жетекші технологиялық компанияларының басшыларымен мазмұнды кездесулер өткіздім. Цифрлық экономика, зияткерлік өндіріс, электрондық коммерция, ғылыми зерттеулер және кадр даярлау салаларында бірлескен жобаларды жүзеге асыруға қос тарап та мүдделі. Дәл осы технологиялық ынтымақтастық қазақ-қытай қарым-қатынасының жаңа кезеңіндегі маңызды бағыттардың біріне айналуы мүмкін», – деді ол.
Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллект бүкіл адамзаттың игілігіне қызмет етуге тиіс екенін атап өтті. Мемлекет заманауи технологияларға, білім мен есептеу ресурстарына әділ қол жеткізуі қажет. «Бұл мәселеде біздің ұстанымымыз Қытайдың көзқарасымен үндеседі. Биыл шілде айында Шанхайда Қазақстан Жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі дүниежүзілік ұйымның (WAICO) негізін қалаған 29 мемлекеттің қатарына қосылды. Бұл – жасанды интеллект саласында мемлекеттердің күш-жігерін үйлестіретін ашық әрі тиімді халықаралық жүйе қалыптастыру жолындағы маңызды қадам», – деді ол.
Қазақстан мен Қытай халықаралық аренада да белсенді әрі қарқынды ықпалдастық орнатып отыр. «Біз Біріккен Ұлттар Ұйымының орталық рөлін нығайту, халықаралық құқық қағидаттарын қорғау, медиация мен шынайы көпжақтылықты ілгерілету, сондай-ақ қақтығыстарды бейбіт жолмен реттеу мәселелері бойынша ұқсас ұстанымдарды басшылыққа аламыз», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы Қазақстанның «Біртұтас Қытай» саясатын берік ұстанатынын және мемлекеттердің аумақтық тұтастығы қағидатының бұзылуына қарсы екенін атап өтті. Қазақстан БҰҰ, ШЫҰ және АӨСШК аясында Қытаймен өзара үйлесімді жұмысты жалғастырады. Сондай-ақ «Орталық Азия – Қытай» форматындағы ынтымақтастықты толық қолдайды.
Президент биыл Шанхай ынтымақтастық ұйымының құрылғанына 25 жыл толғанына назар аударды. Оның пайымдауынша, Ұйым ең басты құндылығы – өзара сенімге, тең құқық пен диалогқа, мәдени әралуандықты құрметтеуге және бірлескен дамуға ұмтылатын «Шанхай рухын» сақтап қалды. Қазақстан Президенті бұл қағидаттарды халықаралық ынтымақтастықтың өзіндік «стандарты» ретінде бағалайтынын айтты.
Қасым-Жомарт Тоқаев келесі жылы Қазақстан мен Қытай арасында дипломатиялық қатынастардың орнағанына 35 жыл толатынына тоқталды. Бұл ретте саяси және экономикалық байланыстармен қатар, екі ел азаматтары арасындағы тікелей қарым-қатынастар да белсенді дамып келеді. 2026 жылы Қазақстан мен Қытайдың «Мәдениет жылын» өткізуі осы үрдістің жарқын дәлелі болды.
Мемлекет басшысының айтуынша, бүгінде Қытайда ондаған мың қазақстандық студент білім алып жатыр. Сонымен қатар Қазақстан университеттерін таңдайтын Қытай азаматтарының саны да артып келеді. Қазақстанда Қытайдың жетекші жоғары оқу орындарының филиалдары, «Лу Бань шеберханалары» табысты жұмыс істеп жатыр. Академиялық ұтқырлық, сондай-ақ, жоғары оқу орындары арасындағы ынтымақтастық бағдарламалары да кеңейе түсуде.
Өзара визасыз режимнің енгізілуі туризм саласының дамуына айтарлықтай серпін берді. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, 2025 жылы Қазақстанға келген қытайлық туристер саны 962 мың адамға жетті. Бұл 2024 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 47 пайызға көп.
«Қытайлық достарымызға Қазақстанда етене танысатын дүние жеткілікті. Заманауи елордамыз бен көне Түркістанды, Алматының асқарлары мен Маңғыстаудың бірегей бедерін, Ұлы дала мен Ұлы Жібек жолының мұрасын, музыкамызды, ұлттық дәм мен аспаптарымызды, қонақжай қалпымызды көрсеткіміз келеді. Сонымен қатар Қазақстан да ежелгі өркениет елі әрі бүгінде даму жолында таңғаларлық үлгі көрсетіп отырған Қытайды зор қызығушылықпен танып-біліп келеді», – деп сөзін түйіндеді Президент.

• Отношения между Казахстаном и Китаем находятся на беспрецедентно высоком уровне – К.Токаев дал интервью «Синьхуа»

Бишкек, 1 сентября /Синьхуа/ — Отношения между Казахстаном и Китаем в настоящее время находятся на беспрецедентно высоком уровне. Астана готова последовательно укреплять вечное всестороннее стратегическое партнерство с Пекином, наполняя его новым содержанием и открывая новые горизонты сотрудничества. Об этом заявил на днях в эксклюзивном письменном интервью агентству Синьхуа президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев.

Президент отметил, что Казахстан и Китай объединены протяженной границей и многовековой историей добрососедства. “Как гласит известная казахская пословица: “Жолы бірдің — жүгі бір” /”У идущих одной дорогой — единая судьба”/. Именно такие взаимоотношения двух стран отвечают коренным интересам наших народов, служат важным фактором мира и стабильности на всем евразийском пространстве”, — отметил он.

К.-Ж. Токаев выразил искреннюю благодарность председателю КНР Си Цзиньпину за доброе отношение к Казахстану. “Наш постоянный политический диалог стал ключевым центром казахско-китайского стратегического партнерства”, — добавил он.

“Наше стратегическое партнерство приобрело по-настоящему всеобъемлющий характер, оно охватило все ключевые сферы — от торговли, инвестиций, энергетики и транспорта до промышленной кооперации, сельского хозяйства, цифровизации, медицины, науки, образования и культуры”, — подчеркнул президент.

К.-Ж. Токаев заявил, что двусторонняя торговля продолжает устанавливать новые рекорды. Китай занимает первое место среди внешнеторговых партнеров Казахстана. Одним из стратегических направлений стали транспорт и логистика. Казахстан является естественным связующим звеном между Востоком и Западом. “Совместно с китайскими партнерами мы превращаем это географическое преимущество в современную транспортно-логистическую инфраструктуру евразийского масштаба, — сказал он. — Развитие мегапроекта “Пояс и путь”, Транскаспийского международного транспортного маршрута, строительство новых железнодорожных линий, расширение сухих портов и логистических терминалов, модернизация пограничной инфраструктуры формируют принципиально новую конфигурацию транспортных связей между Азией и Европой.”

По словам казахстанского лидера, приоритетное место в сотрудничестве занимает Транскаспийский международный транспортный маршрут или Средний коридор, который становится важнейшим звеном транспортного сообщения между Китаем и Европой. “Наша общая задача — сделать этот маршрут максимально конкурентоспособным. Поэтому особое значение мы придаем внедрению “умной таможни”, цифровизации документооборота, синхронизации информационных систем, автоматизации пограничных процедур”, — подчеркнул глава государства.

Взаимодействие между Казахстаном и Китаем выходит на новый качественный уровень. Сегодня оно охватывает все более широкий спектр направлений — от традиционного сотрудничества в реальном секторе до развития партнерства в области цифровой экономики, заявил К.-Ж. Токаев.

По его словам, особое значение приобретает технологическое измерение сотрудничества. Китай занимает лидирующие позиции в мире в сферах искусственного интеллекта, цифровых технологий, робототехники, новых источников энергии и высокотехнологичного производства. Казахстан, в свою очередь, взял курс на ускоренную цифровую трансформацию.

2026 год объявлен в Казахстане Годом цифровизации и искусственного интеллекта. “Во время недавнего визита в Шанхай для участия во Всемирной конференции по искусственному интеллекту мною были проведены содержательные встречи с руководителями ведущих китайских технологических компаний. Выявлен взаимный интерес к реализации совместных проектов в цифровой экономике, интеллектуальном производстве, электронной коммерции, научных исследованиях и подготовке кадров. Именно технологическое сотрудничество может стать одним из наиболее важных направлений нового этапа казахско-китайского сотрудничества”, — добавил он.

К.-Ж. Токаев подчеркнул, что ИИ призван служить развитию всего человечества. Государства должны иметь справедливый доступ к современным технологиям, знаниям и вычислительным ресурсам. “В этом вопросе наши подходы созвучны с позицией Китая. В июле текущего года в Шанхае Казахстан вошел в число 29 государств-основателей Всемирной организации по сотрудничеству в области искусственного интеллекта /WAICO/. Это значительный шаг на пути к формированию открытой и эффективной международной системы координации усилий стран в сфере искусственного интеллекта”, — отметил он.

Казахстан и Китай динамично взаимодействуют на международной арене. “Мы придерживаемся схожих позиций по вопросам укрепления центральной роли Организации Объединенных Наций, защиты принципов международного права, продвижения медиации и подлинной многосторонности, а также мирного урегулирования конфликтов”, — отметил К.-Ж. Токаев.

Он подчеркнул, что Казахстан твердо придерживается политики одного Китая, выступает против нарушений принципа территориальной целостности государств. Казахстан продолжит координацию с Китаем в рамках ООН, ШОС, СВМДА и всецело поддерживает сотрудничество в формате “Центральная Азия — Китай”.

Президент заявил, что в текущем году ШОС отмечает свое 25-летие. Организации удалось сохранить самое главное — “шанхайский дух”, основанный на взаимном доверии, равноправии, диалоге, уважении культурного многообразия и стремлении к совместному развитию. Он рассматривает эти принципы в качестве “стандарта” международного сотрудничества.

К.-Ж. Токаев отметил, что в следующем году исполняется 35 лет со дня установления дипломатических отношений между Казахстаном и Китаем. Наряду с официальными политическими и экономическими связями активное развитие получили прямые контакты между гражданами двух стран. Проведение в 2026 году “Перекрестного года культуры” Казахстана и Китая стало ярким подтверждением этой тенденции.

Глава государства отметил, что сегодня десятки тысяч казахстанских студентов обучаются в Китае. Одновременно растет число китайских граждан, выбирающих казахстанские университеты. В Казахстане успешно работают филиалы ведущих китайских вузов, “Мастерские Лу Баня”, расширяются программы академической мобильности и межвузовского сотрудничества.

Значительный импульс развитию туризма придало введение взаимного безвизового режима. По итогам 2025 года количество китайских туристов, посетивших Казахстан, достигло 962 тыс., что на 47 проц. больше показателя 2024 года, добавил К.-Ж. Токаев.

“Мы хотим показать китайским друзьям Казахстан во всем его многообразии — современную Астану и древний Туркестан, горы Алматы и уникальные ландшафты Мангистау, Великую степь и наследие Великого Шелкового пути, нашу музыку, национальные инструменты, кухню и традиции гостеприимства. В то же время Казахстан с большим интересом открывает для себя Китай — страну древней цивилизации, которая сегодня демонстрирует впечатляющий пример развития”, — заключил президент.

✅Основная цель акции — очистка прибрежных территорий и водоёмов, а также привлечение внимания населения к вопросам сохранения окружающей среды и формирования экологической культуры.

✅В мероприятиях приняли участие порядка 36 тыс. человек, в том числе представители государственных органов, студенты, волонтёры и неравнодушные жители регионов.

✅В рамках акции проведена масштабная уборка береговых линий рек и водоёмов. Участниками собрано и вывезено 1,5 тыс. тонн мусора, что позволило очистить значительные площади прибрежных территорий и предотвратить дальнейшее загрязнение водных объектов.

🔺По итогам акции:
очищено 663 гектаров прибрежных территорий;
810,7 тонн бытовых отходов передано на переработку.

✅Акция «Чистые берега» является частью системной работы в рамках инициативы «Таза Қазақстан» и способствует повышению экологической ответственности граждан, развитию культуры бережного отношения к природе и улучшению состояния окружающей среды.

✅Акцияның негізгі мақсаты жағалау аймақтары мен су айдындарын тазалау, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау және экологиялық мәдениетті дамыту туралы қоғамның хабардарлығын арттыру болды.

✅Іс-шараларға шамамен 36 мың адам қатысты, оның ішінде үкімет өкілдері, студенттер, еріктілер және аймақтардың мүдделі тұрғындары.

✅Акция аясында өзен мен су айдындарының жағалауларын кең көлемде тазалау жүргізілді. Қатысушылар 1,5 мың тонна қалдық жинап, шығарды, бұл оларға жағалау аймақтарының айтарлықтай аумақтарын тазалауға және су айдындарының одан әрі ластануына жол бермеуге мүмкіндік берді.

🔺Акция нәтижесінде:
663 гектар жағалау аумақтары тазартылды;
810,7 тонна тұрмыстық қалдықтар қайта өңдеуге жіберілді.