Алтын Астық

Астанадағы International Steppe School мектебінде жаңа, интерактивті форматта ата-аналар жиналысы өтті. Жиналыстың басты тақырыбы — балалар мен жастарды есірткіден қорғау болды, – деп хабарлайды Polisia.kz. Жиналыс ҚР ІІМ Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті мен Президент жанындағы жастар саясаты жөніндегі кеңестің бірлескен жұмысы аясында ұйымдастырылды. Бұл жиында ресми баяндаманың орнына ашық диалог болды, құрғақ статистика орнына нақты мысалдар келтірілді. Сонымен қатар ата-аналар мен жасөспірімдерге төніп тұрған нақты қауіптер туралы ашық әңгіме өрбіді. Жиналыс барысында мамандар төмендегілерді егжей-тегжейлі түсіндірді: Кәмелетке толмағандарды заңсыз есірткі айналымына тартудың қазіргі әдістері; Есірткі қолданудың сыртқы және мінез-құлыққа тән белгілері; Ата-аналарға дер кезінде балаларға көмек көрсетудің маңызы. Жиналыста ата-аналарды “тест әр үйге” профилактикалық форматы ерекше қызықтырды. Оларға бұл тексеруді өз бетімен, жылдам және қолжетімді түрде жүргізуге болатыны тәжірибе жүзінде көрсетілді. Бұл құрал профилактиканың негізі — отбасынан басталатынын айқын көрсетті.

Балаларды есірткіден қалай қорғаймыз: ата-аналарға қауіп белгілерін тану жолдары түсіндірілді

В International Steppe School of Astana состоялось родительское собрание в новом, интерактивном формате, посвященное одной из самых чувствительных и актуальных тем — защите подростков и молодежи от наркоугрозы, сообщает Polisia.kz. Мероприятие прошло в рамках совместной работы комитета по противодействию наркопреступности МВД и совета по молодежной политике при Президенте Республики Казахстан. Вместо формального доклада — живой диалог. Вместо сухих цифр — конкретные примеры, практические инструменты и честный разговор с родителями о реальных рисках, с которыми сегодня сталкиваются дети и подростки. В ходе встречи специалисты подробно рассказали: • о современных способах вовлечения несовершеннолетних в незаконный оборот наркотиков; • о поведенческих и внешних признаках возможного употребления; • о том, как родителям вовремя заметить тревожные сигналы и не упустить момент, когда еще можно помочь. Отдельный интерес у участников вызвал профилактический формат “тест в каждый дом”. Родителям на практике показали, что раннюю проверку можно провести самостоятельно — быстро, доступно и без специальных условий. Этот инструмент стал наглядным примером того, что профилактика начинается не в кабинетах, а в семье. После основной части родители активно задавали вопросы, делились личными наблюдениями, обсуждали сложные ситуации и предлагали собственные идеи по усилению профилактической работы. Формат открытого диалога позволил не только получить ответы, но и почувствовать себя частью общего дела. Проведенная встреча показала: эффективная профилактика — это не запугивание и не формальные отчеты. Это доверие, информированность и совместная ответственность. Комитет по противодействию наркопреступности МВД намерен и дальше развивать подобные форматы как в столице, так и в регионах страны. Территориальные подразделения уделяют приоритетное внимание работе с родителями, рассматривая их как ключевых партнеров в формировании безопасной и здоровой среды для подрастающего поколения.

Полицейские рассказали родителям, как выявить признаки употребления наркотиков у подростков

ҚСЗИ-дің жаңа зерттеулері қазақстандықтардың реформаларды күнделікті тұрмысқа, отбасы мен балаға бағытталған нақты қадамдар арқылы қабылдайтынын айқындап отыр. Бұл – жүйелі өзгерістердің өмірдегі маңызды ұсақ бөлшектерден басталатынын көрсететін мысал. Тәуелсіздік күні қарсаңында өткен жылдарға көз жүгірте отырып, біз кез келген кемелденген мемлекеттің өзіне қоятын сұрағына қайта ораламыз: жүргізіліп жатқан реформалардың қайсысы адамдардың күнделікті өмірінде шынайы сезілуде? Елдің дамуында стратегиялар, бағдарламалар және ұлттық жоспарлар сөзсіз маңызды. Бірақ әлеуметтанушылар қоғамдағы шынайы өзгерістерді күнделікті өмірден іздеу қажет екенін еске салады. ҚСЗИ тапсырысы бойынша жаз айларында жүргізілген зерттеу[1] осы тәжірибені тікелей бағалауға мүмкіндік берді. Сауалнамадағы «Соңғы реформалардың қандай нәтижелерін байқадыңыз?» деген сұрақ қарапайым көрінгенімен, жауаптар мәселенің нақты сипатын ашып берді. Адамдар пресс-релиздерді емес, өз өміріндегі өзгерістерді атапйды деген қортынды ойға әкелді.

Мектеп және білім беру саласы – реформалардың нақты көрсеткіштерінің бірі.Көпшіліктің көңілінен шыққан өзгеріс дәл осы салада байқалды. Респонденттердің 38%-ы жаңа мектептердің салынуы мен жұмыс істеп тұрғандарының жаңғыртылуын атап өтті. «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы Мемлекет басшысының тапсырмасымен 2022 жылы басталды. Жобаның негізгі мақсаты – оқушы орнының тапшылығын жою, апатты және үш ауысымды мектептер мәселесін шешу, заманауи білім беру кеңістігін қалыптастыру болды. Білім беру бағыты бүгінде елдің ұзақмерзімді дамуының негізгі тетіктерінің біріне айналды. Сондықтан қазақстандықтар жоғарыда аталған реформаларды адамның білімі мен келешегіне бағытталған нақты салым ретінде қабылдап отыр. Мектепке енгізілген жаңартулар – реформалардың шынайы жүріп жатқанын айқындайтын көрсеткішке айналды.

Сонымен қатар, бұл өзгерісті күнделікті өмір тұрғысынан қарастыруға болады. Мектеп – мемлекет шешімдерінің нақты нәтижесі көрінетін орындардардың бірі. Жаңа ғимаратты қағаздағы есеппен шатастыру мүмкін емес. Жаңадан салынған немесе күрделі жөндеуден өткен мектеп не бар, не жоқ – бәрі айқын көрінеді. Сауалнама нәтижесі көрсеткендей, Атырау, Қызылорда және Қостанай облыстарының тұрғындары бұл өзгерістерді ерекше айқын байқап отыр.

Отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес. Екінші орында – отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес тұр (респонденттердің 31%-ы). Қазақстандағы қоғамдық пікірдің өзгерісін бақылаушылар үшін бұл көрсеткіш бір қарағанда байқалатындай қарапайым емес, себебі бұл мәселе жылдар бойы көпшіліктің назарынан тыс қалған болатын. Әлеуметтік және мәдени нормалар әдетте баяу өзгереді, бірақ кейде күтпеген сәтте күрт өзгеріске ұшырауы мүмкін. Жүргізілген зерттеу нәтижелеріне сүйінсек, қазірде бұл мәселінің қоғам үшін өзектілгі артты. Әйелдер (респонденттердің 56,7%-ы) бұл реформаны ерлерге қарағанда жиі байқайды (43,3%). Бұл толығымен табиғи жағдай. Ұзақ уақыт назардан тыс қалған мәселені ең алдымен тікелей зардап шеккендер көреді. Астана, Шымкент және Павлодар облыстары бұл өзгерістерді ең айқын көретін өңірлерге жатады. Әлеуметтанушылар мұны жаңа моральдық ортаның қалыптасуы ретінде бағалайды, ал экономика саласындағы Нобель сыйлығы лауреаты Поль Кругман бұл жағдайды институционалды реформаның қоғамдағы нақты өзгеріс климатына сәйкес келген сирек жағдай деп сипаттаған болар еді.

Цифрландыру – ел болашағын анықтайтын реформа. Цифрлық қызметтер – жүргізіліп жатқан реформаның көзге көрінетін нәтижесі ретінде 29,7% респонденттің назарына іліккен. Әдетте назар ірі бастамаларға аударылады, бірақ шынайы өзгерістер көбіне байқалмай жүреді. Осы саладағы өзгеріс күнделікті тұрмыста уақытты үнемдеуге мүмкіндік береді. Ал уақыт болса – ең төмен бағаланатын экономикалық ресурс. Бұл әр ел үшін ауқамды реформалардың бірі. Мемлекет бұл іске үлкен қаражат жұмсап, оны іске асыруға бірнеше жыл бойы әкімшілік күш жұмсады. Деректерге қарағанда, Павлодар, Қарағанды және Жамбыл облыстарының тұрғындары бұл өзгерістерді басқалардан тезірек сезген. Мүмкін, бұл олардың талапшыл болуымен емес, бұрын қағаз үстемдік еткен салаларға цифрлық тәжірибелер ене бастағанымен байланысты шығар. Экономистер ұзақ уақыттан бері мемлекеттік қызметтер қолжетімді болған сайын тек сенім ғана емес, өнімділік те артатынын айтады. Статистикалық тұрғыдан бұл әсерді дәл көрсету қиын, бірақ күнделікті тұрмыс жағдайында оның нәтижесін оңай бағалауға болады.

«Ұлттық қор – балаларға». Респонденттердің 28,7%-ы реформалардың нақты нәтижесі ретінде осы бағдарламаны атап өтті. Бұл деректердегі ең қызықты нәтижелерінің бірі болуы мүмкін. Неге десеңіз, бағдарлама болашаққа бағытталған, бірақ сонымен қатар нақты және айқын. Жыл сайын Қазақстан азаматтары – балалардың есепшоттарына қаражат аудару фактісі бар. Жалпы сома бар. Есепшот бар. Мақсат бар. Әлеуметтанушылар мен экономистер үшін бұл – мемлекет адам капиталына инвестиция салудың ұзақмерзімді механизміне айналғанын білдіреді. Ал азаматтар үшін бұл – балалардың болашағы енді абстракция емес, нақты мүмкіндіктерге ие екенінің белгісі. Әсіресе Қызылорда мен Жамбыл облыстарының, сондай-ақ Астана мен Шымкент қалаларының тұрғындары бұл нәтижені жиі атап өткен. Демографиялық жүктеме жоғары өңірлерде балаларға арналған бағдарламалар әрдайым мемлекет тарапынан нақты қамқорлықтың белгісі ретінде қабылданады.

Төрт негізгі нәтиже. Халық арасында алғашқы төрт орынға шыққан салаларды қарасақ, заңдылық байқалады. Алдымен білім саласы, кейін отбасылық қауіпсіздік, одан соң цифрландыру және балалардың болашағы. Осыған орай, біз халық реформаларды отбасы тұрғысынан бағалайды деген тұжырымдамаға келеміз. Бұл – сирек кездесетін үйлесім сәті, өйткені адамдар өзгерістерді өмір сапасы нақты жақсарып жатқан салаларда байқайды. Осы тұрғыдан алғанда, бұл үрдіс өзіне тән мәнге ие деп қарастыруға болады.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) – тұрғын үй саласындағы реформалардың сирек кездесетін мысалы болып табылады. Респонденттердің 20%-ы БЖЗҚ-тен қаражаттың бір бөлігін алу мүмкіндігін атап өтті. Бұл реформа экономикалық талдауда қоғам үшін әлеуметтік тиімділігі нақты көрсетті, себебі тұрғындар пәтерлерін жақсартты, ипотекалық міндеттемелерін өтеді немесе жөндеу жұмыстарын жүзеге асырды. Күрделі интерпретацияларды қажет етпейтіндіктен, бұл шара қоғамның санасында айқын қалды. Негізінде, аталған механизм болашаққа қатысты қарым-қатынасты емес, қазіргі өмір сүру деңгейінің нақты көрсеткіштерін бағалауға бағытталған.

Басқа салаларда орын алған өзгерістер. Көрініс кеңейгенімен, оның экономикалық және әлеуметтік мәні өзгерген жоқ. Респонденттердің 19%-ы жолдар, теміржол вокзалдары мен әуежайларды атап өтті, себебі инфрақұрылым – экономиканың күшеюінің сенімді индикаторы. Бұл тек көлік қатынасын қамтамасыз етумен шектелмей, қозғалыс пен даму сезімін қалыптастырады. Респонденттердің 15%-ы «Цифрлық отбасы картасы» мен «Әлеуметтік әмиянды» атап өтті, себебі бұл мемлекеттік қолдау механизмдерін дәлірек және тиімдірек етуге бағытталған құрылымдық қадамдардың бар екенін көрсетеді. Жауап берушілердің 14%-ы «Таза Қазақстан» экологиялық бастамасын атады. Бұл сала әлі де негізгі фокуста болмаса да, қоғамның назарының өсуін көрсетеді. Сол сияқты, респонденттердің 14%-ы экономиканың тұрақты тірегі ретінде ауыл шаруашылығының дамуын атап өтті. Респонденттердің 10%-ы шағын және орта бизнесті қолдауды, яғни кәсіпкерлік белсенділіктің фундаментін қалыптастыруға бағытталған көмекті атап өтті. Жалпы алғанда, бұл жауаптар құрылымды және тұтас әлеуметтік-экономикалық щеңберді бейнелейді. Қоғам реформаларды инфрақұрылым жаңартылғанда, әлеуметтік механизмдер дәл болғанда, ал экономикалық мүмкіндіктер кеңейген жағдайда айқын байқайды.

Бүгінгі Қазақстан туралы не айтуға болады? Сауалнама нәтижелерін толық қарастырсақ, бір қарапайым қорытынды шығады: азаматтар реформаларды саяси конструкциялар ретінде емес, тұрмыстық жағдайлар мен өмір сапасының өзгерісі аясында бағалайды. Білім саласы, қауіпсіздік, цифрлық қызметтер, балаларға арналған бағдарламалар – осы барлық өзгерістер күнделікті өмірді жақсартуға бағытталған қозғалыс ретінде қабылданады. Мемлекеттік бастамалар өз тиімділігін сөз жүзінде емес, күнделікті өмірде сезінгенде ғана көрсетеді – уақыт өте, кеңістік арқылы және отбасының тәжірибесінде айқын көрініс табады.

Тәуелсіздіктің әрбір күні – тек тарихымыздың жаңа беті емес, қоғам үшін нақты өзгерістердің көрінісі. Деректер көрсеткендей, азаматтар реформаларды өз тұрмысына, өміріне ықпал еткенде ғана сезеді. Экономикалық тұрғыдан қарағанда, бұл қадам өмір сүру сапасының негізін нығайтады. Әлеуметтік тұрғыдан алсақ та көптеген жағымды өзерістердің орын алуына мемлекет атсалысып келеді. Егер Тәуелсіздік күні жақсы көңіл күйге себеп іздеп жүрсеңіз, ол – дәл қасыңызда: еліміз күн сайын қолайлырақ, түсініктірек және адамға жақынырақ болып келеді. https://kisi.kz/kazakstandyktar-nakty-ozgerister-dep-neni-sanajdy-tauelsizdik-kuni-karsanyndagy-oj-tolgamdar/

Ко Дню независимости, оглядываясь на прожитые годы, мы возвращаемся к вопросу, который задаёт любая взрослеющая страна: а какие из проводимых реформ действительно ощущаются людьми в их повседневной жизни? Стратегии и программы важны, но социологи напоминают, что подлинная картина изменений видна именно в повседневной жизни граждан. Летний опрос, проведенный по заказу КИСИ[1], дал возможность увидеть этот опыт напрямую. Один из вопросов анкеты звучал просто: «Какие результаты современных реформ вы уже наблюдаете в обществе?» И если кто-то ожидает услышать абстрактные рассуждения о модернизации или структурных преобразованиях, то наши данные быстро избавляют от иллюзий. Люди фиксируют то, что меняет их жизнь, а не пресс-релизы.

Школы как главный маркер реформ. Начнём с того, что оказалось на первом месте. 38% респондентов говорят о строительстве и модернизации школ. Напомним, что национальный проект «Комфортная школа» был инициирован в 2022 году по поручению Главы государства с целью ликвидации дефицита ученических мест, аварийных школ и трехсменного обучения, строительства новых школ и создания современной образовательной среды. Сегодня школы стали видимым результатом не только для общества, но и с экономической точки зрения. Ведь образование стало одним из главных факторов долгосрочного роста, и очевидно, что казахстанцы замечают то, что экономисты называют видимыми инвестициями в человеческий капитал. Школа в этом смысле оказалась своеобразным индикатором, если она изменилась, значит, что-то действительно происходит. Но можно дать и более приземлённое объяснение. Школа является одним из немногих мест, где государственные решения проявляются буквально на глазах. Новое здание невозможно перепутать с отчётом. Новая или отремонтированная школа либо стоит, либо нет. Судя по данным опроса, жители Атырауской, Кызылординской и Костанайской областей видят это особенно отчётливо.

Борьба с бытовым насилием. На втором месте находится борьба с бытовым насилием (31% респондентов). Для тех из нас, кто следит за динамикой общественных настроений в Казахстане, этот показатель куда важнее, чем кажется на первый взгляд, ведь эта тема годами оставалась на периферии публичного внимания. Да, социальные и культурные нормы меняются медленно, вернее до тех пор, пока вдруг не меняются резко. И данные показывают как раз такой момент, большое внимание общества к этой теме стало реальностью. Женщины (56,7% респондентов) называют эту реформу заметной чаще мужчин (43,3% респондентов), и это совершенно ожидаемо. Когда проблема долго игнорировалась, первыми её увидят те, кого она касается напрямую. Астана, Шымкент и Павлодарская область чаще других фиксируют эти изменения. Социологи сказали бы, что здесь формируется новая моральная среда, а Нобелевский лауреат экономики Поль Кругман определил бы это как редкий случай, когда институциональная реформа совпадает с реальной сменой общественного климата.

Цифровизация как самая тихая, но самая масштабная реформа. Цифровые услуги как наблюдаемый результат реформы отметили 29,7% респондентов. Внимание обычно сосредоточено на масштабных инициативах, но настоящие преобразования чаще происходят тихо. Цифровизация в Казахстане стала именно таким случаем. Она не требует перерезания ленточек, но она ежедневно экономит время людей. А время, как известно, самый недооцененный экономический ресурс. И да, это крупная реформа, несмотря на её невидимость. Государством в неё были вложены огромные средства и годы административного труда. Судя по данным, жители Павлодарской, Карагандинской и Жамбылской областей ощутили эти изменения быстрее других, наверное, не потому, что они более требовательны, а потому что цифровые практики начинают проникать туда, где раньше доминировала бумага. Экономисты давно утверждают, что, когда государственные услуги становятся доступнее, растёт не только доверие, но и производительность. Это эффект, который в статистике уловить трудно, но в повседневности почувствовать легко.

Национальный фонд – детям. 28,7% респондентов называют среди результатов реформ программу «Национальный фонд – детям». И это, возможно, самый интересный сигнал в данных. Почему? Потому что программа обращена в будущее, но в то же время абсолютно конкретна. Ежегодные начисления на счёт ребёнку – гражданину Казахстана стали фактом. Сумма есть. Счёт есть. Цель есть. Для социологов и экономистов это означает создание государством долгосрочного механизма перераспределения ресурса в пользу человеческого капитала. А для граждан это становится знаком, что будущие возможности их детей перестают быть абстрактными. Наверное, неудивительно, что особенно активно этот результат отмечают жители Кызылординской и Жамбылской областей, а также городов Астаны и Шымкента. Там, где выше демографическая нагрузка, программы для детей всегда воспринимаются как более ощутимый сигнал того, что государство повернулось лицом.

Четыре главных результата. Если собрать первые четыре позиции в рейтинге населения, то возникает закономерная последовательность. Сначала школа, затем безопасность семьи, далее цифровизация и, наконец, будущее детей. Неважно, какой терминологией стоит здесь оперировать – экономической, социологической или политической. Смысл один, очевидно, что люди оценивают реформы через призму семьи. Это редкий момент согласия, люди видят перемены там, где действительно меняется качество жизни. И в этом, если подумать, своя праздничная нота.

ЕНПФ как редкий случай реформы в квадратных метрах. 20% респондентов называют возможность частичного снятия средств из ЕНПФ. Это тот тип реформ, который экономисты называют конкретным благом. Ведь люди увидели практический результат в виде улучшенной квартиры, погашенной ипотеки или реального ремонта. Никаких сложных интерпретаций, именно поэтому эта мера и запоминается. Реально она измеряет не отношение к будущему, а текущий уровень жизни.

Другие значимые перемены. Далее картина становится шире, но не менее важной. 19% респондентов говорят о дорогах, вокзалах и аэропортах, поскольку инфраструктура – очень сильный индикатор роста, она создаёт не только транспорт, но и ощущение движения. 15% респондентов отмечают цифровую карту семьи и социальный кошелек, что означает движение к более точным механизмам государственной поддержки. 14% респондентов называют инициативу «Таза Қазақстан». Экология остаётся не центральной, но растущей зоной внимания общества. А 14% респондентов фиксируют развитие сельского хозяйства как постоянной опоры экономики, особенно для регионов. 10% респондентов отмечают поддержку МСБ, фундамент предпринимательской активности. В целом эти ответы дают не россыпь впечатлений, а весьма и весьма целостный контур, общество замечает реформы там, где инфраструктура обновляется, социальные механизмы становятся точнее, а экономические возможности шире.

Что всё это говорит о Казахстане сегодня? Если посмотреть на итоги опроса целиком, возникает один простой вывод: граждане оценивают реформы не как политические конструкции, а как изменения условий жизни. Школа, безопасность, цифровые сервисы, программы для детей, все эти изменения воспринимаются как движение к улучшению повседневности. Государственные инициативы становятся видимыми не тогда, когда обсуждаются, а тогда, когда их можно почувствовать, через время, через пространство, через семью.

Каждый День Независимости это не просто еще одна страница в нашей истории, но и тест на то, что общество считает реальными изменениями. И данные показывают, что люди видят реформы там, где государство приближается к их дому, буквально и метафорически. Если говорить языком экономики, страна укрепляет фундамент качества жизни. Если говорить языком общества, она становится удобнее и человечнее. И если в день независимости вы ищете повод для хорошего настроения, то он как раз здесь, страна становится удобнее, понятнее и ближе к человеку.

Жилищная помощь предоставляется малообеспеченным гражданам и семьям, у которых низкий совокупный доход, а расходы на жилье, коммунальные услуги и аренду жилья (если оно получено из государственного жилищного фонда) превышают установленный в регионе порог.

Жилпомощь могут получить граждане, которые живут в своем единственном жилье, либо арендуют из государственного жилищного фонда.

Кто считается малообеспеченным? Малообеспеченной считается семья, проживающая в одном жилье, у которой доля предельно допустимых расходов, установленная маслихатами (от 5% до 10% совокупного дохода семьи), ниже фактических расходов на жилье, коммунальные услуги и аренду жилья (госфонд).

Ключевые условия получения помощи:

1. Регистрация и проживание: помощь предоставляется только по месту постоянной регистрации и фактического проживания.
2. Единственное жилье: помощь дается только на одно жилое помещение. Граждане должны проживать в своем единственном жилье либо арендовать его из государственного жилищного фонда.
3. Учет доходов: Доход семьи считается за квартал, предшествующий кварталу обращения. Учитываются все виды доходов: зарплата, пособия, алименты, доход от бизнеса, аренды, ценных бумаг, дарения и т.п., за исключением указанных в Правилах предоставления жилищной помощи (приказ Министра промышленности и строительства Республики Казахстан от 8 декабря 2023 года № 117).
4. Период назначения: Жилищная помощь назначается на квартал (3 месяца). После этого периода необходимо снова подать заявление и подтвердить доходы и расходы. Предусмотрена возможность повторной подачи на государственную услугу.