Алтын Астық

Елімізде «Халықтық Конституция қарапайым сөздермен» деп аталатын цифрлық платформа іске қосылды. Жобаны «AMANAT» партиясы фракциясының мүшесі, Мәжіліс депутаты Әбутәліп Мүтәлі таныстырды. Бұл – Қазақстан Республикасы Конституциясындағы өзгерістерді түсінуге және негізгі заңның әртүрлі редакцияларын салыстыруға көмектесетін чат-боты бар AI-сервис.

Депутаттың айтуынша, жаңа Конституция жобасына деген қызығушылықты ол өңірлердегі тұрғындармен кездесулер барысында байқаған. Жаңа Конституцияны қолдауға бағытталған Жалпыұлттық коалиция құрамында ол Жамбыл облысы мен еліміздің басқа да бірқатар аймағын аралаған. Сол кездесулерде тұрғындар құжаттың олардың өміріне, жұмысына және өздері тұратын қала мен ауылдардың дамуына қалай әсер ететіні туралы сұрақтар қойып, белсенді түрде пікір білдірген.

«Жаңа Негізгі заң – біздің кім екенімізді, қандай қоғам құрып жатқанымызды, қандай құндылықтарды қорғап, балаларымызға қандай болашақ қалдырғымыз келетінін айқындайтын негізгі құжат. Сондықтан жаңа Конституция әрбір азаматқа, әрбір отбасыға, әрбір қала мен ауылға тікелей қатысты. Ал азаматтарға қарапайым, түсінікті әрі нақты жауаптар қажет», – деді Әбутәліп Мүтәлі.

Чат-бот мына сілтеме бойынша қолжетімді: https://halykconst.kz/chat

Платформа енгізілген түзетулерді талдау және оларды ұғынықты етіп түсіндіру үшін жасанды интеллект технологияларын пайдаланады. Нақты уақыт режимінде әрбір азамат еркін түрде сұрақ қойып, баптардағы нақты өзгерістерді көріп, олардың мазмұнына қатысты жан-жақты түсіндірме ала алады.

Сонымен қатар сервисте AI-көмекші бар. Ол азаматтардың конституциялық құқықтары мен міндеттері, мемлекеттік құрылым қағидаттары және негізгі түзетулер туралы пайдаланушылардың сұрақтарына жауап береді.

Чат-бот арқылы кез келген адам жаңа Конституция жобасындағы өзгерістермен танысып, олардың жастарға, мұғалімдерге, дәрігерлерге, кәсіпорын қызметкерлеріне, кәсіпкерлерге, отбасыларға және аға буын өкілдеріне қандай мүмкіндік беретінін біле алады.

Жобаны әзірлеушілер платформаның басты мақсаты – Конституция мазмұнын кең аудитория үшін түсінікті әрі қолжетімді ету екенін жеткізді. AI-сервис Жалпыұлттық коалицияның ресми сайтында орналастырылады. Ол Негізгі заңды зерделеуге, ұсынылып отырған өзгерістерді талқылауға және азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыруға арналған ыңғайлы құралға айналады деп күтілуде.

Енді Конституцияны оқып түсіну бұрынғыдан да оңай әрі көрнекі бола түсті.

2026 жылдың 16 ақпаны мен 4 наурызы аралығында жүргізілген қоғамдық пікір сауалнамасының нәтижелеріне сәйкес, Қазақстан халқы конституциялық реформаны талқылау процесінен жоғары деңгейде хабардар және оны талқылауға белсенді қатысып отыр. Зерттеу 17 облыс пен республикалық маңызы бар 3 қалада тұратын 18 жастан асқан 8 000 респондентті қамтыды.
Сауалнамаға қатысқандардың жартысынан көбі (67,1%) жаңа Конституция жобасының мазмұнымен толық немесе ішінара таныс екенін айтқан. 27,3%-ы жаңа Конституция жобасы талқыланып жатқанын естігенін жеткізген.
Респонденттердің басым бөлігі (90,9%) жаңа Конституцияны қабылдауды қолдайтынын білдірген. Олардың ішінде 67,1% – толық қолдайды, ал тағы 23,8% – көбіне қолдайды.
Жаңа Конституция жобасындағы жекелеген ережелердің ішінде қоғамның негізгі құндылықтарын нығайтуға және азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған нормалар ең жоғары қолдауға ие болып отыр. Атап айтқанда:
· табиғатқа ұқыпты қарау қағидатын бекіту – 95,0%;
· мәдениет, білім, ғылым және инновация құндылықтарын бекіту – 91,6%;
· цифрлық ортада азаматтардың дербес деректерін қорғау – 89,9%;
· некені ер мен әйел арасындағы ерікті әрі тең құқықты одақ ретінде айқындау – 86,7%.
Конституциялық реформа көбіне бейресми ортада талқыланады: отбасы мүшелері арасында (40,1%), достар мен таныстар арасында (29,9%), әріптестер арасында (24,2%).
Жаңа Конституция туралы өз пікірін қалыптастыру барысында азаматтар көбінесе осы саладағы мамандарға, яғни заңгерлерге, сарапшылар қауымдастығына, оның ішінде саясаттанушыларға, әлеуметтанушылар мен аналитиктерге, журналистерге, азаматтық қоғам өкілдеріне, сондай-ақ депутаттар мен мемлекеттік қайраткерлерге сенім артады.
2026 жылдың 15 наурызына белгіленген республикалық референдум қарсаңында халықтың электоралдық белсенділігінің жоғары екені анықталып отыр. «Еліміздің жаңа Конституциясын қабылдау бойынша республикалық референдум 2026 жылдың 15 наурызында өтеді. Айтыңызшы, сіз референдумға барып, дауыс бересіз бе?» деген сұраққа респонденттердің 74,8%-ы дауыс беруге қатысуға ниетті екенін мәлімдеген.
Дауыс беруге қатысуды жоспарлап отырғандардың ішінде «Егер Сіз жаңа Конституцияны қабылдау жөніндегі референдумға қатыссаңыз, қалай дауыс беруді жоспарлап отырсыз?» деген сұраққа респонденттердің 90,9%-ы жаңа Конституцияны қабылдауды «ҚОЛДАЙМЫН» деп жауап беретінін айтқан. Жаңа Конституцияға қарсы екенін білдіргендер саны небәрі 4,6%. Сондай-ақ респонденттердің аз ғана бөлігі (4,5%) әлі де өздерінің соңғы таңдауын жасамаған.
Азаматтар үшін Референдум туралы негізгі ақпарат көздері цифрлық медиа мен дәстүрлі БАҚ болып табылады. Сауалнамаға қатысқандар көбінесе ақпаратты әлеуметтік желілердегі жазбалардан (34,8%), интернет-БАҚ жаңалықтарынан (32,1%) және теледидар жаңалықтарынан (30,6%) алады. Әр бесінші респондент әлеуметтік желілердегі қысқа видеоларды атап өтті.
Алынған деректер халықтың азаматтық белсенділігінің жоғары екенін және олардың елдегі маңызды мемлекеттік үдерістерге қызығушылық танытып отырғанын көрсетеді. Респонденттердің басым бөлігі жаңа Конституция жобасын әзірлеу барысында қарапайым азаматтардың пікірі ескерілді деп есептейді.

Әлеуметтік сауалнама 2026 жылдың 16 ақпаны мен 4 наурызы аралығында Демократия институтының жеке қаражаты есебінен жүргізілді. Іріктеме репрезентативті. Іріктелген жиынтық көлемі 8 000 респондентті құрады. Зерттеуге 17 облыстан және республикалық маңызы бар 3 қаладан (Астана, Алматы және Шымкент) 18 жастан асқан азаматтар қатысты. Статистикалық қателік +-3,02% құрайды. Сауалнама Орталық сайлау комиссиясының жазбаша хабарламасымен жүргізілді.
https://instdem.kz/page125079673.html

Согласно результатам опроса общественного мнения, проведенного с 16 февраля по 4 марта 2026 года, население Казахстана демонстрирует высокий уровень информированности и вовлеченности в процесс обсуждения конституционной реформы. Исследование охватило 8 000 респондентов в возрасте 18 лет и старше, проживающих в 17 областях и 3 городах республиканского значения.
Более половины опрошенных (67,1%) сообщили, что полностью или частично знакомы с содержанием проекта новой Конституции. Еще 27,3% слышали, что обсуждается проект новой Конституции.
Значительное большинство опрошенных (90,9%) выражают поддержку принятию новой Конституции, из них 67,1% – полностью поддерживают и еще 23,8% – скорее поддерживают.
Наибольшую поддержку среди отдельных положений проекта Конституции получили нормы, направленные на укрепление базовых общественных ценностей и защиту прав граждан. В частности:

• Закрепление принципа бережного отношения к природе – 95,0%;
• Закрепление ценностей культуры, образования, науки и инноваций – 91,6%;
• Защита персональных данных граждан в цифровой среде – 89,9%;
• Определение брака как добровольного и равноправного союза между мужчиной и женщиной – 86,7%.
  Обсуждение конституционной реформы чаще происходит в неформальной обстановке: в кругу семьи (40,1%), среди друзей и знакомых (29,9%), среди коллег (24,2%).
  При формировании собственного мнения о новой Конституции граждане больше всего доверяют профессионалам этой области: юристам, экспертному сообществу – политологам, социологам и аналитикам, журналистам, представителям гражданского общества, а также депутатам и государственных деятелям.
  В преддверии Республиканского референдума, назначенного на 15 марта 2026 года, население демонстрируют высокий уровень электоральной активности. На вопрос «Республиканский референдум по вопросу принятия новой Конституции страны состоится 15 марта 2026 года. Скажите, пожалуйста, Вы пойдете голосовать на референдум?», о своем намерении принять участие в голосовании заявили 74,8% респондентов.
  Среди тех, кто планирует участвовать в голосовании, на вопрос «Если Вы примете участие в референдуме по принятию новой Конституции, как Вы планируете проголосовать?» 90,9% ответили, что намерены проголосовать «ЗА» принятие новой Конституции. Против новой Конституции – только 4,6%. Незначительная часть (4,5%) пока не определились с окончательным выбором.
  Основными источниками информации о Референдуме для граждан выступают цифровые медиа и традиционные СМИ. Чаще всего опрошенные получают информацию из постов в социальных сетях (34,8%), новостей в интернет-СМИ (32,1%) и телевизионных новостей (30,6%). Каждый пятый отметил короткие видео в социальных сетях.
  Полученные данные свидетельствуют о высокой гражданской вовлеченности населения и заинтересованности в ключевых государственных процессах. Большинство респондентов считают, что при разработке проекта новой Конституции учитывалось мнение обычных граждан.

Социологический опрос проведен с 16 февраля по 4 марта 2026 года за счет собственных средств Института Демократии. Выборка репрезентативная, объем выборочной совокупности составила 8 000 респондентов. В исследовании приняли участие граждане старше 18 лет из 17 областей и 3 городов республиканского значения – Астаны, Алматы и Шымкента. Статистическая погрешность не превышает 2%. Опрос проведен с письменного уведомления ЦИК.
https://instdem.kz/page125079393.html

Көкшетау қаласындағы сауда-ойын-сауық орталығы бір кешке өңірдің басты пікірталас алаңына айналды. Мұнда жаңа Конституция жобасын талқылауға арналған ауқымды әрі әсерлі іс-шара өтті. Ұйымдастырушылар халықпен еркін әрі ашық форматта пікір алмасу үшін дәстүрлі конференц-залдардан әдейі бас тартқан.

Кездесу барысында тұрғындар спикерлердің сөздеріне белсенді пікір білдіріп, топ-топ болып талқылаулар жүргізді. Жобаға қатысты ұсыныстар мен ойлар көпшіліктің қызығушылығын тудырды. Патриоттық рухты күшейту үшін сахнада түрлі шығармашылық нөмірлер ұсынылды. Нәтижесінде қатысушылар жаңа Конституция жобасы күрделі құқықтық терминдер жиынтығы емес екенін, ал референдум елдің болашағына ықпал етудің нақты мүмкіндігі екенін атап өтті.

Іс-шараның екінші бөлімінде Оқжетпес футбол клубының жаңа маусымға арналған құрамы таныстырылды. Бұл таныстырылым командалық рух тақырыбымен үйлесім тапты. Клубты қолдауға Марат Ахметжанов та қатысып, командаға жаңа автобус кілтін табыстады.

«Оқжетпес» клубы 70 жылға жуық тарихында көптеген талантты ойыншыларды тәрбиелеп, ел чемпионаттарында табандылық танытып келеді. Биыл командаға аграрлық сектор қолдау көрсетеді. Біздің диқандар егіс алқаптарында рекордтық өнім жинап жүр, енді сіздерден футбол алаңында да сондай жетістіктер күтеміз», – деді өңір басшысы.

Кештің соңында португалиялық әнші Лара Алейшо сахнаға шығып, қазақ тіліндегі танымал әндерді орындады. Әлемдік деңгейдегі әнші Көкшетаудың футбол клубының амбассадоры атанды.

Шара көкшетаулықтардың өзгерістерді қолдайтынын және күрделі мемлекеттік мәселелерді де халыққа түсінікті әрі қызықты форматта талқылауға болатынын көрсетті. Дереккөз: zakon.kz