ев прокомментировал поправки в Конституцию относительно его статуса
Первый президент Казахстана Нурсултан Назарбаев прокомментировал предлагаемые в Конституцию поправки относительно его статуса, передаёт BaigeNews.kz.
Как пишет политолог Данияр Ашимбаев, Елбасы ответил на его вопросы по телефону.
“Я всегда подчеркивал, что Основной закон страны – это не застывший правовой реликт, а живой механизм, отражающий жизнь казахстанского общества, перемены, происходящие в нем. Изменения вносились и ранее. В целом, я считаю, что каждое поколение имеет право вносить изменения в Основной закон, если это является насущным велением времени и будет способствовать прогрессу, демократическому развитию общества. Меня, как и всех волнует, чтобы все происходящее было в интересах государства и нашего народа. Также для меня всегда гораздо важнее всего остального было то, что я оставлю после себя своему народу и стране”, – сказал Назарбаев в интервью Ашимбаеву, которое политолог опубликовал в своём Telegram-канале.
Елбасы отметил, что в 2019 году “сделал осознанный шаг и несмотря на возражения многих сам ушел с поста главы государства”.
“Ушел на пике народной поддержки моего курса. О чем свидетельствуют последние президентские выборы в 2015 году, когда я получил 97,7% голосов избирателей. Да, за мной оставались определенные полномочия. Но это было сделано для плавного политического транзита и смягчения возможных противоречий в обществе и властной элите. В соответствии с Конституцией я передал свои полномочия президента председателю сената Касым-Жомарту Кемелевичу Токаеву. На последующих всенародных выборах он одержал победу. Все эти годы я всячески поддерживал его действия по реформированию и дальнейшему развитию нашей страны. Можете не сомневаться, что поддержу и в этот раз”, – сказал Назарбаев.
Елбасы ответил, что 5 июня я обязательно примет участие в голосовании на референдуме.
Бұл туралы Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаев «Ұлттық мүдде» диалог алаңының кезекті отырысында айтты.
Алматыны қазақ зиялыларының қарашаңырағы десек, артық бола қоймас. Әлі күнге дейін ғылым, әдебиет, мәдениет, руханият саласындағы тұлғалардың көбі осы қалада шоғырланған. Сондықтан Сенат жанындағы «Ұлттық мүдде» диалог алаңының кезекті отырысын Алматыда өткіздік. Зиялы қауымның қашанда елдің сөзін сөйлеп, ұлттың жоғын түгендеп жүретіні белгілі. Бұл жолы да елдік мәселе, төл құндылық, әдебиет, өнер және тағы басқа маңызды салалар бойынша ашық әңгіме болды. Әсіресе, мемлекеттік тіл, ұлттық идеология, жастар тәрбиесіне қатысты орынды мәселелер көтеріліп, ұтымды ұсыныстар айтылды. Алдағы уақытта оның бәрін өз жұмысымызда ескереміз, – деп жазды Сенат төрағасы.
Кездесуде Ұлықбек Есдәулет, Жүрсін Ерман, Болат Әбділманов, Кенжехан Матыжанов, Сәкен Майғазиев, Ринат Зайытов және тағы басқа азаматтар тарихи сананы жаңғыртатын және ұлттық болмысты ұлықтайтын басым бағыттарға назар аударды.
Отырысқа қатысқандар елімізде жүргізіліп жатқан саяси реформалардан да қалыс қалмай, Президентіміздің бастамалары жөнінде өз пікірлерін білдірді. Олар конституциялық өзгерістер елдік пен егемендікті нығайтудың аса маңызды тетігі екенін айтты. Шын мәнінде, ұсынылған өзгерістер, ең алдымен, заң үстемдігін орнатуды, адам құқығын қорғауды, азаматтардың бәріне бірдей тең мүмкіндік жасауды көздейтіні белгілі. Бұл бүгінгі реформалардың өзегі десек те, қателеспейміз. Жаңа нормалар Парламенттің рөлін және оның халық алдындағы жауапкершілігін арттыруды да мақсат тұтады. Сондай-ақ осы өзгерістер арқылы жергілікті атқарушы және өкілді органдардың дербестігі арта түспек. Саяси бәсекелестікті күшейтуге және билік монополиясын жоюға арналған бірқатар маңызды түзету де ұсынылғаны мәлім, – деді ол.
Әшімбаев бұл жұмыс Конституцияға өзгерістер енгізумен шектелмейтіні түсінікті екенін айтты.
Мұндай кешенді түзетулер Қазақстанды демократиялық, құқықтық, әділетті, әлеуметтік мемлекет ретінде нығайтуға арналған. Бұл жұмыс Конституцияға өзгерістер енгізумен шектелмейтіні түсінікті. Саяси жүйемізді реформалау алдағы уақытта да кезең кезеңімен жалғаса береді. Ос ретте еліміздің зиялы қауымы бұл бағыттағы бастамалардан тыс қалмай, ұлттық мүдде жолында әрдайым белсенділік танытатынына ешқандай күмән жоқ, – деді Әшімбаев.
Жиынды референдумды қоғамдық қолдау жөніндегі республикалық штабтың төрағасы Төлеубек Мұқашев жүргізіп отырады.
Шараға референдумды қоғамдық қолдау жөніндегі республикалық штабтың төрағасы Төлеубек Мұқашев, республикалық «Ардагерлер ұйымы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Бақтықожа Ізмұхамбетов, Атырау, Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысынан мәслихат хатшылары мен облыстық ардагерлер кеңесі, референдумды қолдау жөніндегі облыстық штаб төрағалары қатысты.
Сонымен қатар, қалалық, аудандық ардагерлер кеңесі және референдумды қолдау жөніндегі қалалық, аудандық штаб төрағалары, облыстық мәслихат депутаттары, қоғамдық кеңес мүшелері шақырылды.
«Ардагерлер ұйымы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Бақтықожа Ізмұхамбетов сөз алып, еліміздің әрбір тұрғынының дауысы екінші республиканың қандай идеялар мен құндылықтарға құрылатынына, қандай басымдықтарға ие болатынына, жаңа Қазақстанда қарапайым адамның қаншалықты жайлы өмір сүретінін шешуі мүмкіндігі айтып, еліміз үшін маңызды мәселелерді ортақ шешуге шақырды.
Атырау облысы бойынша референдумды қоғамдық қолдау штабының төрайымы Гүлзада Шакуликова облыс тұрғындарына Ата заңымызға енгізілетін жаңа өзгерістер бойынша жүргізілген ақпараттық-насихаттық жұмыстарына тоқталды.
Атырау облысында референдумды қолдау мақсатында құрылған қоғамдық штаб белсенді түрде халыққа конституциялық реформалардың негізгі ережелерін кеңінен түсіндіру жұмыстарын 6 мамырдан бастап жүргізіп келеді. Өңірлік штаб құрамында 25 адам тіркелген. Олар: облысқа белгілі қоғам белсенділері, зиялы қауым өкілдері, саясаттанушылар, Үкіметтік емес ұйым өкілдері, журналистер мен көпшілікке танымал блогерлер, – деді ол.
Референдумды қолдау жөнінде облыс бойынша 182 іс-шара қамтылған. Оның осы күнге дейін 130-ы өткізілді. Оның ішінде Атырау облысының 7ауданы (Жылыой, Индер, Исатай, Қызылқоға, Құрманғазы, Мақат, Махамбет) бойынша 50 кездесу өткізілді. Сондай-ақ облыстағы «Атырау-Жарық», «ИнтергазЦентральная Азия»,«Қазақтелеком» филиалы, «Атырау-Акпарат», «Ембімұнайгаз», Атырау Мұнай Өңдеу зауыты,«ҚайнарМұнайГаз» және т.б. компания ұжымдарымен кездесулер өткізілді. Өңірдің белсенді жастарымен кездесулер Атырау политехникалық колледжі, APEC Petrotechnic, Атырау университеті және С. Өтебаев атындағы Атырау мұнай және газ университетінде қамтылды. Сонымен қатар, ардагерлер мен ақсақалдар кеңесі мүшелерімен, «Атырау облысы бойынша Қазақстанның іскер әйелдер қауымдастығының» кәсіпкер әйел азаматтарымен кездесу-жиындар өтті. Конституцияға енгізілетін өзгерістер бойыншаFunTime атты жастар арасында дебат ұйымдастырылды, Штаб мүшелерінің қатысуымен CaspianNews, AtyrauTVтелеарналарында тікелей эфирлерде түсіндіру сұхбаттары жүргізілді.
Қазір интернет платформа, бұқаралық ақпарат құралдарын пайдалану арқылы түрлі форматтағы үгіт-насихат жұмыстары, кездесулер ұйымдастырылуда. Жастар арасында «мен референдумға қатысамын» атты челлендж бастау алды. Әлеуметтік желілерде референдумды қолдау бойынша100-ге жуық пост-публикациялар жарияланды. Сондай-ақ халық көп шоғырланған қоғамдық көлік, сауда орындарда дыбыстық хабарландырулар таратылуда. Референдумды қолдау мақсатында мәдени-көпшілік, спорттық шаралар өткізілуде. Жалпы халықтың референдумға деген көзқарасы оң бағытта, әлеуметтік желі беттерінде позитивті пікірлер мен жазбалар басым, – делінген хабарламада.
Кездесуде арнайы келген Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысының референдумды қоғамдық қолдау штабтарының төрағалары Сұлтанбек Ташкенбай, Табылғали Сапаров сөз алып, халықтың референдумға келіп, өз таңдауларын жасауға жан-жақты ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілгенін айтып өтті.
Келесі сөз алған Махамбет аудандық мәслихат хатшысы Қайыржан Мәжиев, облыстық ардагерлер кеңесінің мүшесі Бақытбек Таубаев бұл референдум азаматтардың мемлекеттік басқаруға неғұрлым кең қатысуын көздейтін, халықтың қолдауымен еліміздің жаңа саяси жүйеге көшуіне барынша ықпал етуге бағытталғандығын халықпен жүздесу барысында жеткізген.
Аудандық референдумды қоғамдық қолдау штабының төраымы Шынаргүл Темірбаева Жылыой ауданы бойынша күні бүгінге дейін барлығы 2050 (700 жоспарда) адамға түсінік жұмыстары жүргізіліп, нақты 50-ге жуық ұсыныс-пікірлер жолданғандығын айтты. Аудандық қоғамдық-саяси «KeńJYLOI» газетіне кездесулердің өтуі мен халыққа түсіндірме мақалалары бойынша 4 ақпарат, әлеуметтік желілерге FACEBOOK, Instagram парақшаларына 13 депутат, 12 БПҰ, 30 ШТАБ, 88 топ посттар жариялаған. ҚР Парламент Мәжіліс депутаттарымен бірге Ақкиізтоғай, ҚараАрна, Қосшағыл, Қаратон ауылдық елді мекен тұрғындарына Референдум маңыздылығы турасында ақпараттық түсіндіру шаралары өткізілген.
Өңіраралық көшпелі кездесу соңы өзара пікір алмасуға ұласты.
Конституциялық реформаға ұсынылған баптардың тағы бірі – 73-бап. Конституциялық кеңестің міндеттері мен құқықтарын айқындайтын бапқа аса көп өзгеріс жасалған жоқ.
Бұған дейін жазғанымыздай баптағы «Кеңес» сөзі «Сот» сөзімен алмастырылды. Яғни бұдан былай елімізде Конституциялық кеңес емес, Коснтитуциялық сот жұмыс істейтінін осы баптан да айқын байқауға болады.
73-бапқа енгізілген екінші өзгеріс арқылы Конституциялық сотқа жолданған өтініштің қарау мерзімі анықталады.
Бұған дейін 73-баптың 3-тармағында «мәселе кейінге қалдыруға болмайтын болса, Республика Президентінің талабы бойынша бұл мерзім он күнге дейін қысқартылуы мүмкін» екені айтылған болатын. Алайда, жаңадан ұсынылған жобада бұл жолдар алынып тасталды. Яғни бұдан былай Конституциялық сотқа Президент талап қоймайды. Тек конституциялық заңда белгіленген мерзімде сот мүшелері өздері шешім шығаратын болады.
Аталған бапқа енгізілген өзге де өзгерістерді төмендегі салыстырудан анығырақ көруге болады.
Айта кетейік, Конституциялық реформаға ұсынылған Ата заңымыздың жаңа нұсқасы жақында жарияланды. Ал ескі нұсқасы Ақорданың ресми сайтында жарияланған қазіргі кездегі қолданыстағы Конституциядан алынды.
73-бап
Жаңа нұсқада: 73-бапта:
1) 1 және 2-тармақтардағы «Кеңеске» деген сөз «Сотқа» деген сөзбен ауыстырылсын;
Ескі нұсқада: 73-баптың 1-2-тармақтары
1. Конституциялық Кеңеске Конституцияның 72-бабының 1-тармағының 1)-тармақшасында көрсетілген мәселелер бойынша өтініш жасалған ретте, Президенттің қызметіне кірісуі, Парламенттің сайланған депутаттарын тіркеу не республикалық референдумның нәтижелерін шығару тоқтатыла тұрады.
2. Конституциялық Кеңеске Конституцияның 72-бабының 1-тармағының 2) және 3)-тармақшаларында көрсетілген мәселелер бойынша өтініш жасалған ретте, тиісті актілерге қол қою не оларды бекіту мерзімінің өтуі тоқтатыла тұрады.
Жаңа нұсқада: 73-бапта:
2) 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Конституциялық Сот өз шешімін конституциялық заңда белгіленген мерзімдерде шығарады.».
Ескі нұсқада: 73-баптың 3-тармағы
3. Конституциялық Кеңес өтініштер түскен күннен бастап бір ай ішінде өз шешімін шығарады. Егер мәселе кейінге қалдыруға болмайтын болса, Республика Президентінің талабы бойынша бұл мерзім он күнге дейін қысқартылуы мүмкін.
На площадке independ.kz состоялся брифинг общественного объединения «Центр гражданских инициатив». Тема мероприятия была посвящена предстоящему референдуму по внесению поправок в Конституцию. В ходе брифинга представители общественного объединения объявили о создании штаба, который будет осуществлять мониторинг референдума. Как подчеркнула руководитель штаба Ботагоз Кудышева, «Центр гражданских инициатив» поддерживает проведение референдума как возможность свободного волеизъявления народа. Каждый гражданин страны сегодня вдохновлен идеей построения Нового Казахстана как общества равных возможностей, социальной справедливости и благополучия каждого человека. От имени активистов общественного объединения она выразила уверенность, что неправительственные организации в Новом Казахстане будут играть ключевую роль. Координатор Ауэзовского района Жанна Мукатаева обратила внимание на то, что волонтеры общественного объединения всегда стремятся находиться в центре общественных процессов страны, ведут мониторинг работы государственных структур. «Центр гражданских инициатив» на постоянной основе привлекает добровольцев. Завершал мероприятие координатор Алмалинского района Жасулан Тажибаев, который призвал всех горожан проголосовать на референдуме и тем самым внести свой вклад в строительство Нового Казахстана. По словам наблюдателей, штаб организации будет работать с 4 по 6 июня по адресу ул. Маркова, 46 (угол ул. Габдуллина), 4-й этаж (мкр. Коктем).
