НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – 5 маусымда өтетін республикалық референдум кезінде азаматтар есептен шығару куәлігімен болатын жеріндегі сайлау учаскесінде дауыс бере алады. Бұл туралы Орталық сайлау комиссиясынан мәлім етті, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі. «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңда азаматтардың тұрғылықты жерін ауыстырған кезде дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәлігі бойынша дауыс беру құқығы қарастырылған. Осыған байланысты Конституциялық заңның нормаларын іске асыру үшін Орталық референдум комиссиясы «2022 жылғы 5 маусымға тағайындалған республикалық референдум өткізу кезінде дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәліктерін берудің және есепке алудың кейбір мәселелері туралы» қаулы қабылдады», – деп атап өтеді комиссиядан. Таратылған мәліметке сәйкес, қаулымен 2022 жылғы 5 маусымда республикалық референдум өткізу кезінде дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәлігін беру және есепке алу Орталық сайлау комиссиясының 2009 жылғы 8 сәуірдегі қаулысымен бекітілген тиісті қағидаларға сай жүзеге асырылады. 5 маусымда республикалық референдумда дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәлігінің нысаны белгіленді. Облыстық, республикалық маңызы бар қалалар мен республика елордасының комиссиялары: дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәліктерінің қажетті санын белгілейді және оларды дауыс берушілердің жалпы санының бір пайызынан аспайтын есеппен дайындауды қамтамасыз етеді; есептен шығару куәлігін дауыс беретін күнге дейін жиырма күннен кешіктірмей тиісті аудандық, қалалық, қаладағы аудандық комиссияларға бөледі және береді. Есептен шығару куәлігінің бес таңбалы сериялық нөмірі болады. Олар жоғары және төмен тұрған комиссиялардың төрағасы мен хатшысы қол қоятын актімен рәсімделеді, содан кейін олардың мөрімен расталады. «Дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәлігін көрсеткен кезде учаскелік комиссия дауыс беру күні азаматтарды оның болатын жері бойынша учаскедегі тізімге енгізеді. Есептен шығару куәлігі бір елді мекен шегіндегі басқа учаскеде дауыс беруге қатысқысы келетін азаматтарға берілмейді. Жоғалған есептен шығару куәлігі қалпына келтірілмейді. Есептен шығару куәлігінің көшірме нұсқалары берілмейді», – деп түсіндіреді Орталық сайлау комиссиясы.
НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – 5 маусымдағы республикалық референдумға әрбір қазақстандық Конституцияға ұсынылып отырған негізгі өзгерістерден хабардар болып баруы керек. Бұл – заңгер Думан Базарбектің отандастарына берер кеңесі. ҚазАқпарат сарапшының республикалық референдумға шығарылатын заңнама өзгерістері туралы сараптамасын ұсынады. 5 маусымда елде жалпыхалықтық референдум өтеді. Бұл шараның жөні бөлек, жосығы ерек болғалы тұр. Конституцияның үштен бір бөлігі өзгеруі мүмкін. Ол үшін мұқым жұрт жұдырықтай жұмылуға тиіс. Осыған дейін Ата Заңның төрт рет өзгергенін білеміз. Бірақ бұған дейінгі өзгерістердің бәрі Парламент шешімі бойынша қабылданған еді. Енді халықтың еркіне беріліп отыр. Мұны билік пен бұқараның арасы тағы бір табан жақындай түсті деп топшылауға болатын шығар. Осы тұста, референдумға қатыспас бұрын нені ескеру керек? Жиі айтыла бермейтін қандай баптар бар? Әуелі осы жайтқа жіті назар аударған дұрыс сияқты. – «Жалпы ережелер» деп аталатын бірінші бөлімде меншікке арналған алтыншы баптағы бір ғана тармақ өзгереді. Бұрын жердің асты-үстіндегі барлық байлық мемлекет меншігінде еді. Енді ол халық меншігіне өтеді. Ал мемлекет халық атынан оны басқару құқығына ие болады. Өзгеше айтқанда, бұл өзгеріс тек шартты сипатқа ие. – «Адам және азамат» бөлімінде өлім жазасы терроризм мен аса ауыр қылмыстар үшін ерекше жаза екені туралы екіұшты формуланың орнына қарапайым және қысқа «өлім жазасына тыйым салынады» деген сөз келеді. Сондай-ақ, еріксіз еңбекке қандай жағдайларда жол берілетіні туралы норма да өзгереді. Егер бұрын: «Сот үкімі бойынша» деп айтылған болса, енді – «кінәлі деп тану туралы сот актісі негізінде» деп айтылатын болады. Яғни, еріксіз еңбек жазаның ықтимал опцияларының бірі болады. Құқық қорғайтын жаңа институттар құрылады Олар – Конституциялық сот (Конституциялық Кеңестің орнына) және Жоғары аудиторлық палата (Есеп палатасының орнына). Олардың функциялары бұрынғыша қалады, бірақ өкілеттіктері кеңейтіледі. Атап айтқанда, Конституциялық сот азаматтардың өтініштерін қарайды. Ресейдің тәжірибесі мұндай конституциялық бақылау органы негізінен азаматтардың өтініштерімен жұмыс істейтінін көрсетеді. Бұл ретте Конституциялық соттың судьяларын Президент (төрт), Сенат (үш) және Мәжіліс (үш) тағайындайды. Парламенттік бөлімге енгізілген өзгерістер ең көлемді, бірақ олардың барлығы заңдарды қабылдау регламентін реттейді. Мәжіліс заң қабылдау жүйесіндегі негізгі институт болады. Олардың сапасын бақылауды қамтамасыз ететін және бұл ретте заң шығару процесін оңтайландыратын, сондай-ақ, Мәжілістің заңнамалық және бақылау функцияларын күшейтетін жаңа рәсім енгізілуде. Ал Сенаттың өңі ұсынған реформалар пакетіне мәслихаттардың тәуелсіздігін қамтамасыз ету, олардың ел азаматтарына есептілігін күшейту жөніндегі шаралар кіреді. Бұл сенаторлардың сайлау процесіндегі бәсекелестігі туындатып, өздері өкілдік ететін өңірлер алдындағы жауапкершілігін күшейтеді. Мұндай тәсіл Сенатта Мәжілістегі қандай да бір партиялық фракциямен немесе партиямен мүлде байланысы жоқ депутаттардың пайда болуына жол ашуы мүмкін. Президенттің сенаторларды тағайындау квотасы 15 адамнан 10 адамға дейін азаяды. Оның ішінде бес адамның кандидатурасын Қазақстан халқы Ассамблеясы (ҚХА) ұсынады. Кандидатты тағайындау немесе қызметтен шығару алдында Сенаттың келісімін талап ететін лауазымдар тізбесіне Конституциялық соттың төрағасы және Жоғары сот Кеңесінің төрағасы қосылды. Мәжіліс өңірлердің емес, Қазақстан қоғамының түрлі әлеуметтік топтарының атынан жұмыс істейді. Ол неғұрлым ықшам бола түсіп, депутаттар саны 107-ден 98 адамға дейін (ҚХА квотасы есебінен) азаяды. Осынша деаутаттың 70%-ы партиялық тізімдер негізінде аралас сайлау жүйесі бойынша, 30%-ы бір мандатты аумақтық округтер бойынша өтеді. Бұл ретте сайлаушылар мажоритарлық жүйе бойынша сайланған депутат жұмысына қанағаттанбаса, мандатты кері қайтарып ала алады. Осындай маңызды өзгерістердің бар екенін ескерсек, Қазақстанның ендігі болашағы сіз бен біздің таңдауымызда!
НУР-СУЛТАН. КАЗИНФОРМ – Через 15 дней в стране пройдет Республиканский референдум, куда будет вынесен проект Закона РК «О внесении изменений и дополнений в Конституцию Республики Казахстан». Глава государства отмечал, что референдум позволит каждому гражданину принять участие в историческом событии, которое определит будущее Казахстана. Корреспонденты МИА «Казинформ» узнали у жителей Нур-Султана, что они думают о референдуме и каких изменений ждут.
Тагир:
«Если честно, не успел до конца ознакомиться с текстом поправок. Однако обязательно пойду отдать свой голос. Что касается других нововведений, думаю, стоило бы снизить пенсионный возраст до 58 лет хотя бы для женщин. Женщины рожают детей, работают. Нужно позаботиться о них. Хочется, чтобы для социально уязвимых слоев населения выделяли бесплатное жилье либо с максимальной скидкой. Не стоит забывать об инвалидах и сиротах. Трудоспособное население должно работать и зарабатывать на жилье. У нас мало заводов и фабрик, которые выпускали бы конечную продукцию. Мы все покупаем за границей. На эту проблему также стоит обратить внимание».
Мурат:
«Сейчас будут проводить референдум, будут вносить не одну правку. Необходимо сделать бюллетень с несколькими подпунктами. У нас есть платформа eGov. Много электронных платформ. Почему бы не провести выборы, референдум электронно? Можно не бегать с бумажками, сэкономить время. Таким же образом мы обеспечим прозрачность».
Мухит:
«Мне кажется, стоит провести референдум. Вы сами знаете, что происходило в январе, чего хотели граждане. Однако нужно действительно реализовать на деле все то, о чем говорит Президент. Необходимо принимать законы, создающие все условия для проживания и занятости молодежи, сельских жителей. Думаю, что положение граждан должно волновать каждого. В первую очередь, должны трудоустроить всех граждан. Для этого нужно построить заводы, фабрики, предприятия. Люди должны быть заняты. Вы знаете, что безработных лиц легко переманить на любую сторону. Из-за того, что люди ничем не заняты, они выходят на митинги, шествия. Нужно подчиняться правилам и обоснованному своду законов. Нужно не просто создавать рабочие места. Граждане должны получать хорошую заработную плату. В приоритете, конечно же, образование. Поэтому главная задача молодежи – получение хорошего образования в техническом, аграрном направлениях. Президент правильно подметил возвращение незаконно вывезенных средств за рубеж. Если олигархи хоть одну четвертую часть своего дохода поделят с населением, мы смогли бы улучшить положение граждан».
Сауле:
«Все должно быть доступно населению. Поддерживаю инициативу Президента о проведении республиканского референдума. Действительно нужно вносить поправки в Конституцию. Радует, что Президент не будет состоять в политической партии, а его близкие родственники не смогут занимать руководящие должности. Полностью не прочитала текст изменений и поправок. Однако интересуемся тем, что происходит в стране. У нас есть дети. Пойдем голосовать».
Лаура:
«Мы пойдем на референдум, будем голосовать. Действительно земля принадлежит народу Казахстана. Это основной пункт, который бы я отметила».
Ернар:
«Уже давно назрел вопрос касательно проведения референдума. Я поддерживаю это решение. Конституция прописана грамотно. Просто ее законы не всегда выполняются, политическая система несовершенна».
Гульзада:
«Наверное, нужно провести референдум. Это необходимо для молодежи. Именно им предстоит продолжить наш путь. Сейчас не так пристально слежу за политикой. Я всегда выступаю за положительные изменения в стране и нововведения. Я вышла чуть раньше на пенсию. Оглядываясь назад, думаю, можно было бы еще поработать».
Сапар:
«Согласен с тем, что не нужно персонализировать Президентов. Главное – есть Президент, его выбрали на определенный срок, а по истечению срока пост занимает другое лицо. Мы начали строить заводы в гигантских количествах. Лучше было бы направить их в сельское хозяйство. Надо вспомнить, чем занимались наши предки. По животноводству мы должны идти впереди всей планеты».
Самал:
«Уже пора что-то менять в стране. Поскольку я мама, бабушка, забочусь о своих детях, будущем поколении. Хочется, чтобы кадры назначались в соответствии с их навыками, качествами. Хочется, чтобы у нас в стране не происходили такие события как в соседних странах. Поддерживаю предложение Президента о том, чтобы родственники Глав государств не занимали руководящие посты. Это очень правильно. Он хороший руководитель, который оперативно реагирует на все вызовы, события и пожелания граждан».
Ранее сообщалось, что в соответствии с Указом Президента РК №888 от 5 мая текущего года 5 июня состоится общенациональный референдум по внесению изменений и дополнений в Конституцию Республики Казахстан. Граждане РК смогут проголосовать на референдуме даже за рубежом.
ТУРКЕСТАН. КАЗИНФОРМ – Депутаты Мажилиса, члены фракции партии AMANAT Дархан Мынбай, Кудайберген Ержан, Кайнар Абасов и Сырым Ертаев на встречах с общественностью Туркестанской области рассказали об изменениях, проводимых в стране и предстоящем референдуме, передает МИА «Казинформ» со ссылкой на пресс-службу Мажилиса Парламента РК. В этих целях мажилисмены встретились с главами крестьянских хозяйств и предпринимателями Мичуринского сельского округа Тюлькубасского района. Участники встречи поддержали решение о проведении референдума. Собравшиеся обменялись мнениями, обсудили некоторые пункты вносимых поправок в Конституцию. Председатель Совета ветеранов поселка Тюлькубас С. Тогысбаев подчеркнул важность участия в референдуме каждого казахстанца, имеющего право голоса, и призвал земляков сделать свой выбор за будущее страны. Депутат Дархан Мынбай подчеркнул, что предлагаемые правки в Конституцию станут началом нового этапа в построении справедливого Казахстана.
