Ақмола облысы жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен Бурабай ауданындағы Щучинск қаласының педагогикалық колледжінде референдумның мән-маңызын түсіндіруге арналған диалог алаңы ұйымдастырылды. Дені жастар қатысқан іс-шараға облыстық және өңірлік жастар ресурстық орталықтарының қызметкерлері, студенттер, жастар ұйымдарының басшылары мен көшбасшылары белсенді қатысты. Сондай-ақ пікірталас алаңына келген Бурабай ауданының әкімі Әсет Мұздыбаев, Amanat партиясы қоғамдық саясат институты директорының орынбасары Динара Сәдуақасова, «Ұлан-ғайыр дала елі» қоғамдық бірлестігінің жетекшісі, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі Валихан Бахретдинов, «Жастар қызметкерлері қауымдастығы» ҚБ төрағасы Нұрлыбай Наурызбаев және «Есірткісіз болашақ» КҚ атқарушы директоры Жандос Ақтаев жастарға Конституцияға енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың маңыздылығын түсіндіріп, алдағы референдумға белсенді атсалысуға шақырды. Іс-шараның модераторы, «Қазақстан жастар конгресі» қауымдастығы нысанындағы заңды тұлғалар бірлестігінің атқарушы директоры, Жастар ісі жөніндегі кеңестің мүшесі Тоқтар Болысов референдумның Жолдауда жарияланған реформаларды халықтың таңдауымен жүзеге асыруға жол ашатынын атап өтті. «Мемлекет басшысы әрқашанда азаматтарды шешім қабылдауға белсенді қатысуға шақырып келеді. Конституциялық өзгерістер бойынша енді аралас сайлау жүйесі арқылы партияға мүше емес азаматтар да Парламентке сайлана алады. Егер референдумда дауыс берушілер осы өзгерістерді қолдаса, онда біз Президент айтқан Жаңа, Әділетті Қазақстан құруға мүмкіндік аламыз. Бұл – еліміздің дамуы үшін маңызды қадам», деді ол. «Референдумға қатысып, ашық пікір білдіру, қоғамға үн мен үлесін қосу еліміздің болашағына, жаңа өміріне қадам жасайтын маңызды күн екенін естен шығармаған жөн. Барлығымыз бірлігі жарасқан ел болып жұмылсақ қана өзіміз қалағандай берекелі әрі бейбіт Жаңа Қазақстанды құра аламыз. Бұл саяси науқан – ел өміріндегі тарихи сәт. Осы сәтті пайдалана отырып, мемлекетіміздің болашағы үшін мүддесін арттыру баршамыздың абыройлы міндетіміз екенін айтқым келеді», деді басқосуда сөз алған Нұрлыбай Наурызбаев. Ал еліміздің үлкен өзгерістер алдында тұрғанын еске салған Жандос Ақтаев мемлекеттің дамуы тікелей осы референдумға байланысты екенін айтты. Жиынға қатысқан жастар мен сарапшылар алдағы референдумға, Конституцияға енгізілетін түзетулерге оң көзқараспен қарайтындықтарын айтып, еліміздің өркендеуінің іргетасы қаланатынына сенім білдірді. Кездесу соңында қатысушылар қонақтарға өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, қосымша ақпараттарға қанықты.
Ақмола облысы https://egemen.kz/article/313067-dialog-alanhynda-%E2%80%93-koshbasshy-dgastar
Әрбір мемлекеттің дамуында тағдыршешті кезеңдер болады. Жаңа мемлекеттік құрылымдарды қалыптастырып, біртұтас ел болудың мақсат-мұратын Президент өзінің сайлауалды бағдарламасынан бері айтып келеді. Алдағы асуларымыздың нақты қадамдарын Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында тағы бір ресми түрде нақтылады. Тәуелсіздігіміздің 30 жылындағы табыстар алға жетелесе, ал уақтылы шешілмеген қайшылықтар саяси проблемаға айналды. Саясаттағы проблема дегеніміз – туындаған жағдайларды оңтайлы және уақтылы шешуге қоғамдық деңгейде өзара келісімге келе алмау. Келіспеушіліктің себептеріне: саяси жүйенің тұйықталуы, экономиканың әлсізденуі, әлеуметтік мәселелердің ұзақ жылдар дұрыс реттелмеуі, халықтың саяси процестерден, саяси шешім қабылдаудан шеттетілуі жатады. Бұны қоғамдық келісім мүшелерінің құқықтарының қақтығысы деп те айтуға болады. Теория бойынша қоғамдық деңгейде келісімге қатысушылар билікті бірдей бөлісе алса ғана демократияны сезіне аламыз. Ол үшін әр адам өз құқығын көпшіліктің мүддесі жолында шектей алуы тиіс. Біздің жағдайда әлемдік және 30 жылдық өмір тәжірибемізді сауатты үйлестіре отырып, жаңа бағыттарымызды анықтауға бет қойғанда ғана билік пен халық арасы барынша жақындай түседі. Жыл басындағы қаңтар қақтығысының сабақтары осыған саяды. Ол сабақтарды қазірден жүрекпен сезініп, ел басқаруда басты назарда ұстамасақ, оның зардабы бұдан да зор болатынын жоққа шығару қиын. Өткеннің қайсысының әлі күнге құрметке лайық екенін, ал өмірімізді жеңілдету үшін қайсысынан құтылу қажеттігін анықтауға салауатты сараптаулар жасау қашанда өзекті. Адамзаттың бүкіл өмір сүру жолында, биліктің, халықтың бақылауында болуы өте өзекті мәселе ретінде қарастырылады. Өз кезегінде мемлекет мәжбүрлеуге негізделген билік монополиясын иемдене алады. Қоғам мүддесіне қажет болса, әділеттілікпен күш қолдануға баруы ықтимал. Жыл басында елдігімізге қауіп төнгенде осындай іс-қимылға бару арқылы ішкі тұрақтылықты сақтап қалдық. Бірақ адамдарды қорқытпау керек, сендіру, сенім артуы қажет. Яғни, билік тек қарулы күштерге емес, халықтың қолдауына басымдық бергені дұрыс. Сонда билік пен халық арасында өзара сенім күшейеді. Жолдаудың негізгі мазмұнын құраған, саяси ұстанымдарымызды жаңғырту, осы бағыттарды көздейді. Еліміздегі саяси жаңғырту ісі адал әрі әділ «ойын ережесін» қалыптастыруды мақсат тұтады. Бұл айтуға оңай түсінік. «Әділдік дегеніміз барлық жерде, бәрімізге ортақ құндылық па?» деген сұрақ адамзатпен бірге келе жатыр. Кезінде Әлихан Бөкейханұлы: «Әділдік жоқ жұртта береке-бірлік болмайды», деп өсиеттеп кеткен екен. Бұның барлығы Президенттің проблемаларды тұжырымдап, тиімді шешім қабылдай алу жауапкершілігіне тіреледі. Мемлекет басшысы «Саяси жаңғыру болмаса, елімізді орнықты дамыту, ауқымды әлеуметтік-экономикалық өзгеріс жасау мүмкін емес», деп дәл тұжырым жасады. Яғни, барлық бастамалар саясаттағы маңызды проблема – конфликтіні басқара білуді оңтайлы шешуі тиіс. Осындай келелі сараптамалар негізінде жан-жақты халықтық талқылауға мүмкіндік жасалынып, мемлекетіміздің саяси жүйесін реформалаудың құқықтық базасын жетілдіру қолға алынды. Президент 5 маусымға «Ата Заңымызға өзгерістер мен толықтыруларды қабылдайсыз ба?» деген тұжырымдағы сауал қойылып, жалпыхалықтық референдум өткізуді жариялады. Бұл рефердум – еліміздегі жинақталған проблемаларды шешуге қолдау мен қарсылық білдірушілер арасындағы бәсекенің оңтайлы шешімін табуына нақты қадам. Жалпыхалықтық таңдау арқылы мемлекеттік басқарудың шынайы демократиялығына жол ашылады деп сенеміз. Біз тәуелсіз ел ретінде халықтың атынан басқару, халық үшін басқару кезеңдерінен өттік, енді халықпен басқаруға мүмкіндігіміз артады. Бұқара халықтың билікке араласуы, саяси шешімдерге тікелей қатыса алудың құқықтық негізі нақтылана түседі. Өйткені, Конституция – біріншіден, әділеттілік, теңдік ұғымымен тығыз байланысты. Екіншіден, табиғи теңдіктің алдыңғы қатарда болуын рәсімдейді. Дегенмен, бір мәселедегі теңдік, екінші мәселеде теңсіздік тудыруы мүмкіндігіне байланысты, әрбір бап бойынша көзқарастар тартысы туындауы заңдылық. Табиғи құқықтарымызға сүйеніп бір-бірімізбен теңбіз деп санағанмен, оның нақты көрінісі Конституцияда бекітіледі. Сондықтан да референдум өткізудің өзіндік жауапкершілігін баршамыз сезінгеніміз жөн. Президент бастамаларының қоғамдық қатынастарды барынша әділеттілікке жақындатуына ашатын мүмкіндіктерін сезіне алсақ қана оң нәтижелерге жетеміз. Заңның дұрыс болуы – әділеттілік қасиеттің саяси формасы. Конституцияға енгізуге ұсынылған өзгертулер мен толықтырулар осы бағытты көздейтіні анық байқалуда. Оның нақты көріністеріне президент құзыретінің шектеліп, парламент пен жергілікті мәслихаттар құқығының кеңейтілуі, сайлау процесін дамыту т.б жатады. Ендеше, билік тармақтарының арасындағы жаңа қатынастар – өзара тартысқа, бір-бірін тежемелік тетігі – теке-тіреске айналмасын дейік. Әрине, бұл реформа да кез келген жағдайдың дәл ортасын білдіреді деп айта алмаймыз. Еш ұрпақ өз заңдары арқылы болашақтағы ұрпақты өзіне бағындыра алмайтыны тарихтан белгілі. Уақыт өте келе әлі де тереңдей түсетін боламыз. Референдум қорытындысының елде конституциялық және саяси-әлеуметтік тұрақтылықты сақтау қауқары жоғары болғаны маңызды. Билік институттарын заңдармен өзгертерміз, ал сананы өзгерту көп жылды талап етеді. Осындайда Конфуцийдің «елдің басында қанша әділ билеуші тұрса да, бірнеше ұрпақ алмаспай елдің санасы, мәдениеті жаңармайды» дегені еріксіз есімізге түседі. Әлемдегі геосаяси ойындарда жеңіске жетуге әркімнің таласы бар. Біз соған қаншалықты шыдас береміз? Қайсысына ақылымыз бен айламыз жетеді? Дайындығымыз қаншалықты? Бұл сұрақтар бәрімізді толғандыруы тиіс. Қазіргі басымыздан өткізіп жатқан күрес заңы – өз-өзімізді сақтау инстинктін арттыруды талап етуде. Сондықтан да, тәуелсіздігімізді сақтап, ұлттық бірегейлігіміздің негізін нығайтып, елімізді жаңғырту жолында ұйысуымыз өте маңызды. Бас-басымызға би болып, елдің ығырын шығармай, таласпай өзара жарассақ қана жетістікке жетеміз. Үлкен үмітпен, зор сеніммен басталған Жаңа Қазақстан жолындағы береке-бірлігіміз нығая берсін десек, барлығымыз референдумға белсене ат салысқанымыз жөн.
Наурызбай БАЙҚАДАМОВ, Қызылорда облыстық мәслихатының хатшысы, тарих ғылымдарының кандидаты
Не оставаться в стороне Приближается день, когда судьбоносные для нашей страны решения будут приняты не в стенах Парламента или узком политическом кругу, а на всенародном референдуме. Президент Касым-Жомарт Токаев не раз подчеркивал, что основные вопросы жизни государства будут решаться исключительно с учетом мнения всего народа Казахстана. И 5 июня каждый из нас сможет принять непосредственное участие в решении судьбы государства, сможет выразить свое мнение о поправках в Конституцию. Предлагаемые реформы дадут больше свободы каждому, кто хочет видеть свою страну справедливой и благополучной. Но что же изменится конкретно в нашей жизни и в жизни государства? На мой взгляд, очень многое, так как все предлагаемые поправки имеют историческое значение. Предстоит отход от суперпрезидентской формы правления и переход к новому формату взаимодействия государства и общества. Обновленная Конституция усилит роль Парламента и механизмы по защите прав граждан. Еще один важный момент – будет закреплена важнейшая норма о том, что земля и ее недра принадлежат народу. Особо отмечу, что в это важное для страны время деятели отечественной культуры и, конечно, кинематографа несут особую ответственность перед народом. Сегодня к нам приходит четкое понимание того, что культура социума, человеческих взаимоотношений и нашей исторической памяти становится фундаментальным понятием и потребностью для всего общества. И мы не должны оставаться в стороне. Конец формы https://kazpravda.kz/n/referendum-2022-ne-ostavatsya-v-storone/
Казахстанские предприниматели обсудили поправки в Конституцию, выносимые на республиканский референдум 5 июня 2022 года. На площадке Национальной палаты предпринимателей «Атамекен» представители бизнес-сообщества ознакомились с тем, как будет проводиться референдум, оценили перспективы развития бизнеса в свете предлагаемых экономических и политических реформ, проанализировали изменения, вносимые в Основной закон. Открывая встречу, заместитель председателя правления НПП РК «Атамекен» Ербол Устемиров отметил, что Президент Касым-Жомарт Токаев предложил масштабную программу модернизации страны. Уже через две недели пройдет референдум по внесению изменений в Конституцию. Поправки затрагивают почти треть статей Основного закона. Член Общественного совета Нур-Султана Бауыржан Смаилов рассказал предпринимателям об основных направлениях реформ, которые носят фундаментальный характер и кардинально меняют политическую систему страны, а значит, повлияют на жизнь каждого казахстанца. На референдуме гражданам предлагается проголосовать за внесение 56 поправок в 33 статьи Конституции Казахстана. – Во-первых, они касаются окончательного перехода от суперпрезидентской модели к президентской. Это подразумевает, что Президент в период своего правления должен быть беспартийным. После референдума будут внесены изменения в 20 законов, в том числе в Закон РК «О политических партиях», – отметил Бауыржан Смаилов. Есть и другие важные новации: близкие родственники Президента не смогут возглавлять национальные компании и занимать государственные должности. Сужается круг полномочий Президента. К примеру, исключаются полномочия по отмене либо приостановлению полностью или частично решений акимов областей, городов республиканского значения. Важно и то, что появится возможность отзывать мандаты у депутатов Мажилиса Парламента, избранных по одномандатному территориальному избирательному округу. Для этого после референдума будут внесены изменения и в Закон «О выборах в Республике Казахстан». Предполагается, что 70% депутатов Мажилиса будут избираться по партийным спискам, 30% – по одномандатным округам. В этом решении также виден демократический почерк реформ, ведь сегодня гражданин, не являющийся членом той или иной партии, не может быть избранным. Председатель регионального совета палаты предпринимателей Алматинской области Римма Салыкова рассказала, что члены регионального штаба по поддержке референдума в настоящее время находятся в поездке по области. По ее словам, во время встреч казахстанцы задают много вопросов, особенно их волнует нововведение о том, что всеми богатствами недр будет владеть народ, а государство только управлять ими. – Беспокоят их и земельный вопрос, а также проблемы с выдачей субсидий. Палата «Атамекен» может сыграть в их решении большую роль, потому что это наши фермеры, предприниматели. Чтобы вопросы аграриев решались оперативно, предстоит большая работа, – подчеркнула Римма Салыкова. – Высказать свое мнение на референдуме – долг каждого гражданина. В свою очередь председатель регионального совета палаты предпринимателей Алматы Максим Барышев акцентировал внимание бизнесменов на важности изменения роли и статуса Парламента. – Мажилис в соответствии с поправками принимает законы, а ранее рассматривал и одобрял. Сенат одобряет⁄не одобряет законы, а ранее принимал. Это очень важная поправка для улучшения бизнес-климата страны. Думаю, с изменением статуса Парламента подход к законодательным актам будет совсем иной, качественный, в том числе и к законопроектам в области предпринимательства, – отметил Максим Барышев. По его словам, ежегодно вносится множество изменений в Налоговый кодекс: только в 2020 году их было 406! В связи с этим Максим Барышев выразил надежду, что с изменением статуса Парламента налоговое законодательство после внесения очередных изменений будет стабильным в течение следующих трех лет. Предприниматели были единодушны во мнении, что казахстанцы должны проявить активную гражданскую позицию, прийти 5 июня на участки, чтобы проголосовать за реформы, которые пройдут в Казахстане. Без них нет будущего у страны. Референдум – пример того, как каждый из нас может внести вклад в создание Нового Казахстана.
